«راغب»در مفردات مى‌گويد به معنى خشم شديدى است كه مقتضى عقوبت است بعضى از ارباب لغت آن را فقط به معنى«غضب»گرفته‌اند،ولى راغب كلمۀ شدّت را برآن افزوده است.

در آيۀ ١٦٢ سوره آل عمران مى‌خوانيم:

«آيا كسى كه از رضايت خدا پيروى كرده،همانند كسى است كه به‌سوى خشم و غضب خدا بازگشته ...»(أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوٰانَ اللّٰهِ كَمَنْ بٰاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللّٰهِ...)آل عمران١٦٢/.

كلمۀ«اسخاط»نيز به معنى«به خشم آوردن»است همچنان كه در آيۀ ٢٨ سورۀ محمّد آمده است:

ذٰلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا مٰا أَسْخَطَ اللّٰهَ...«اين به سبب آن است كه همواره دنبال چيزى هستيد كه خدا را به خشم مى‌آورد...»محمد٢٨/.(ج ١٥٤/٣،ج ٤٥/٥.)

س د د

سد:(كهف٩٤/.)[*]

بر وزن«قد»و«سدّ»(بر وزن خود)به يك معنى است و آن حايلى است كه ميان دو چيز ايجاد مى‌كنند،ولى به گفتۀ«راغب»در مفردات،بعضى ميان اين دو فرق گذاشته‌اند اوّلى را مصنوع انسان و دومى را حايلهاى طبيعى دانسته‌اند.

آيۀ مورد بحث در مورد ايجاد سدّى است كه ذو القرنين به موجب تقاضاى جمعيتى كه از ناحيه دشمنان خونخوار و سرسختى به نام يأجوج و مأجوج در عذاب بودند اقدام به چنين كارى كرد،آنها«گفتند:اى ذو القرنين!يأجوج و مأجوج در اين سرزمين فساد مى‌كنند،آيا ممكن است ما هزينه‌اى در اختيار تو بگذاريم كه ميان ما و آنها سدّى ايجاد كنى؟»(أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنٰا وَ بَيْنَهُمْ سَدًّا)كهف٩٤/.اما ذو القرنين در پاسخ آنها«گفت:آنچه را خدا در اختيار من گذارده(از آنچه شما مى‌خواهيد بگذاريد)بهتر است»و نيازى به كمك مالى شما ندارم«مرا با نيرويى يارى كنيد تا ميان شما و اين دو قوم مفسد،سدّ نيرومندى ايجاد كنم».

در آيۀ ٩٣ سورۀ كهف به واژۀ«سدّين»بر مى‌خوريم كه مى‌گويد ذو القرنين«همچنان راه

[*]...فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجاً عَلىٰ أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنٰا وَ بَيْنَهُمْ سَدًّا.«(آن گروه به ذو القرنين گفتند)آيا ممكن است ما هزينه‌اىبراى تو قرار دهيم كه ميان ما و آنها سدّى ايجاد كنى؟»كهف٩٤/.