شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٢٧ - اسحاق (هود٧١/ )
اسحاق
اسحاق:(هود٧١/.)[*]
(من اعلام القرآن)نام دومين پسر ابراهيم(ع)كه بنا به نقل تورات در حدود چهارده سال پس از اسماعيل ولادت يافته و مادرش«ساره»است.
اصل كلمۀ اسحاق در عبرى«يصحق»است به معنى«مىخندد»و او را ازآنجهت به اين نام خواندهاند كه چون فرشتگان،ابراهيم را از ولادت او خبر دادند،ساره همسر ابراهيم از شدت تعجب بخنديد،زيرا او در آن هنگام زنى فرتوت بود و باور نمىكرد كه به هنگام پيرى فرزند بياورد.
اسحاق بنا به روايت اهل كتاب مدت يكصد و هشتاد سال زندگانى كرد و در حبرون كه اكنون شهر خليل ناميده مىشود دفن شد.اين نام ١٧ بار در قرآن مجيد آمده است[**].
تفسير نمونه دربارۀ وجه تسميهاى كه در بالا اشاره شد ذيل آيۀ مورد بحث مىنويسد:
اين خنده ممكن است به خاطر آن باشد كه او نيز از فجايع قوم لوط به شدت ناراحت و نگران بود و اطلاع از نزديك شدن مجازات آنها مايۀ خوشحالى و سرور او گشت.
اين احتمال نيز هست كه اين خنده از روى تعجب و يا حتى وحشت بوده باشد،چرا كه خنده مخصوص به حوادث سرورانگيز نيست،بلكه گاه مىشود كه انسان از شدت وحشت و ناراحتى خنده مىكند و در ميان عرب ضرب المثل معروفى است:شرّ الشّدائد ما يضحك «بدترين شدايد آن است كه انسان را به خنده آورد».
و يا خنده به خاطر اين بود كه چرا مهمانهاى تازهوارد (فرشتگان)با اين كه وسيلۀ پذيرايى آماده شده دست بهسوى طعام نمىبرند.
اين احتمال را نيز دادهاند كه خندۀ او از جهت خوشحالى به خاطر بشارت بر فرزند بوده باشد،هرچند ظاهر آيه اين تفسير را نفى مىكند،زيرا بشارت به اسحاق بعد از اين خنده به او داده شد مگر اين كه گفته شود نخست به ابراهيم بشارت دادند كه صاحب فرزندى خواهد شد و ساره
[*]وَ امْرَأَتُهُ قٰائِمَةٌ فَضَحِكَتْ فَبَشَّرْنٰاهٰا بِإِسْحٰاقَ وَ مِنْ وَرٰاءِ إِسْحٰاقَ يَعْقُوبَ.«و همسرش(همسر ابراهيم)ايستاده بودخنديد او را بشارت به اسحاق و پس از او يعقوب داديم»هود٧١/.
[**] تبيين اللغات به نقل از قصص قرآن.