در اين جا فورا اين سؤال به ذهن مى‌آيد كه قبل از آفرينش زمين و آسمان شب و روزى وجود نداشت كه اينها در آن آفريده شود،شب و روز از گردش زمين به دور خود و در برابر نور آفتاب به وجود مى‌آيد.

بعلاوه پيدايش مجموعۀ جهان در شش روز،يعنى كمتر از يك هفته چيزى است برخلاف علم،زيرا علم مى‌گويد:ميلياردها سال طول كشيد تا زمين و آسمان به وضع كنونى در آمد.

ولى با توجه به مفهوم وسيع كلمۀ«يوم»(روز)و معادل آن در زبانهاى ديگر،پاسخ اين سؤال روشن است،زيرا بسيار مى‌شود كه«يوم»به معنى«يك دوران»به كار مى‌رود،خواه اين دوران يك سال باشد يا صد سال يا يك‌ميليون سال و يا ميلياردها سال،شواهدى كه اين حقيقت را ثابت مى‌كند و نشان مى‌دهد يكى از معانى«يوم»همان«دوران»است فراوان مى‌باشد.

١.در قرآن صدها بار كلمۀ«يوم»و«ايام» به‌كاررفته‌است و در بسيارى از موارد به معنى شبانه روزى معمولى نيست،مثلا تعبير از عالم رستاخيز به«يوم القيامة»نشان مى‌دهد كه مجموعۀ رستاخيز كه دورانى است بسيار طولانى به عنوان«روز قيامت»شمرده شده است،از پاره‌اى از آيات قرآن استفاده مى‌شود كه روز رستاخيز و محاسبۀ اعمال مردم پنجاه هزار سال طول مى‌كشد(سورۀ معارج آيۀ ٤).

٢.در متن كتب لغت نيز مى‌خوانيم كه«يوم»گاهى به مقدار زمان ميان طلوع و غروب آفتاب گفته مى‌شود و گاهى به مدتى از زمان،هر مقدار بوده باشد[١].

٣.در روايات و سخنان پيشوايان دينى نيز كلمۀ«يوم»به معنى دوران بسيار آمده است، چنان كه امير مؤمنان على(ع)در نهج البلاغه مى‌فرمايد:

الدّهر يومان يوم لك و يوم عليك.«دنيا براى تو دو روز است،روزى به سود تو است و روزى به زيان تو».

در تفسير برهان در ذيل همين آيه از تفسير على بن ابراهيم نيز مى‌خوانيم كه امام فرمود:

فى ستّة ايّام يعنى فى ستّة اوقات.«شش روز يعنى شش وقت و دوران».

٤.در گفتگوهاى روزمره و اشعار شعرا در زبانهاى مختلف كلمۀ يوم و معادل آن نيز به

١)راغب در مفردات مى‌گويد:اليوم يعبّر به عن وقت طلوع الشّمس الى غروبها و قد يعبّر به عن مدّة من الزّمان اى مدّةكانت.