بسيارى از مفسران تصريح كرده‌اند كه عرب جاهلى از شرابهايى كه آميخته با زنجبيل بود لذت مى‌برد،زيرا تندى مخصوصى به شراب مى‌داد و قرآن در اين جا از جامهايى سخن مى‌گويد كه شراب طهورش با زنجبيل آميخته است،ولى بديهى است ميان اين شراب و آن شراب تفاوت از زمين تا آسمان است و يا به تعبير ديگر تفاوت از دنيا تا آخرت است.

به نظر مى‌رسد كه عرب دو نوع شراب با دو حالت مختلف داشته يكى به اصطلاح نشاط‌آور و ديگرى سست‌كننده و آرامبخش كه اولى را با«زنجبيل»مى‌آميخته و دومى را با«كافور»و از آنجا كه حقايق عالم آخرت در قالب الفاظ اين جهان نمى‌گنجد چاره‌اى جز اين نيست كه اين الفاظ با معانى گسترده‌تر و والاترى براى آن حقايق بزرگ استخدام شود.(ج ٣٦٦/٢٥-٣٦٧.)

زن‌م

زَنيم:(قلم١٣/.)[*]

كسى است كه اصل و نسب روشنى ندارد و او را به قومى نسبت مى‌دهند در حالى كه از آنها نيست و در اصل از«زنمه»(بر وزن قلمه)گرفته شده و به قسمتى از گوش گوسفند گفته مى‌شود كه آويزان است،گويى جزء گوش نيست و به آن وابسته است.

بعضى گفته‌اند«زنيم»به معنى كسى است كه از زنا متولد شده و خود را به قومى ملحق كرده است[**].

پاره‌اى از آيات اين سوره به صفات زشت دشمنان پيامبر(ص)پرداخته و با ذكر خصوصيات اخلاقى اين گونه افراد،تأكيد كرده است كه از آنها به هيچ عنوان اطاعت نكند،از جمله مى‌گويد از كسى كه كينه‌توز،پرخور و خشن(عتلّ)و نيز بدنام(زنيم)است اطاعت مكن.

خداوند در اين آيات چنان ترسيمى از مكذبان و صفات زشت و اخلاق رذيلۀ آنها فرموده كه شايد در سرتاسر قرآن شبيه و نظير نداشته باشد و به اين ترتيب روشن مى‌سازد كه مخالفان اسلام و قرآن و مخالفان شخص پيامبر(ص)چگونه افرادى بوده‌اند،افرادى دروغگو،پست، عيب‌جو،سخن چين،متجاوز،بى‌اصل و براستى از غير چنين افرادى مخالفت با چنان

[*]عُتُلٍّ بَعْدَ ذٰلِكَ زَنِيمٍ.«علاوه بر اينها(از كسى كه) كينه‌توز و پرخور و خشن و بدنام است(اطاعت مكن)»قلم١٣/.

[**] الميزان،به نقل از تبيين اللغات،مادۀ« زن‌م ».