صورت بخت‌آزمايى ذبح و سپس تقسيم مى‌كردند)،بدين ترتيب ده نفر ضمن شرطبندى با يكديگر،حيوانى را خريدارى و ذبح مى‌كردند،سپس ده چوبه تير كه روى هفت عدد از آنها عنوان برنده و سه عدد عنوان بازنده ثبت شده بود،آنها را در كيسۀ مخصوصى مى‌ريختند و به صورت قرعه‌كشى به نام يك‌يك از آن ده نفر بيرون مى‌آوردند.هفت چوبۀ برنده به نام هركسى مى‌افتاد سهمى از گوشت بر مى‌داشت و چيزى در برابر آن نمى‌پرداخت،ولى آن سه نفر كه تيرهاى بازنده را دريافت داشته بودند بايد هركدام يك‌سوم قيمت حيوان را بپردازند،اين چوبه‌هاى تير را«ازلام»مى‌ناميدند و اسلام خوردن اين گوشتها را(به خاطر قمار و بخت‌آزمايى )تحريم كرد[*].(ج ٢٦٠/٤-٢٦١.)

ز م ر

زُمَر:(زمر ٧١ و ٧٣.)[**]

جمع«زمرة»به معنى«گروه كوچك و اندك»است.آيات مورد بحث دربارۀ سرنوشت اهل دوزخ و بهشت سخن مى‌گويد،نخست از دوزخيان شروع مى‌كند و مى‌گويد:

«كسانى كه كافر شدند گروه گروه به‌سوى جهنم رانده مى‌شوند»و بعد از آيه‌اى فاصله مى‌فرمايد:

«و كسانى كه تقواى الهى پيشه كردند گروه گروه به‌سوى بهشت برده مى‌شوند» جالب اين كه در مورد دوزخيان آمده است هنگامى كه به دوزخ مى‌رسند درهايش گشوده مى‌شود،ولى در مورد بهشتيان مى‌گويد درهايش از قبل گشوده شده،و اين اشاره به احترام و اكرام خاصى است كه براى آنها قايلند،درست همانند ميزبان علاقه‌مندى كه درهاى منزل خود را پيش از ورود ميهمان مى‌گشايد و در كنار در به انتظار او مى‌ايستد و فرشتگان رحمت الهى در برابر ميهمانان بهشتى نيز همين حال را دارند،اما در مورد دوزخيان نخستين سخن فرشتگان

[*]در معناى واژۀ«ازلام»نيز گفته شده كه چوبهاى امرونهى بودند.در دوران جاهليت سه چوب تير مانندى بود كه بريكى نوشته بود:امرنى ربّى.«پروردگارم مرا امر كرده»و بر ديگرى نوشته بود:نهانى ربّى.«پروردگارم مرا نهى كرده»وسومى خالى بود.هرگاه كسى قصد سفر و يا امر مهمى مى‌كرد تيرها را به هم مى‌زد،اگر اولى مى‌آمد انجام مى‌داد و اگر دومىمى‌آمد منصرف مى‌شد و اگر سومى مى‌آمد دوباره به هم مى‌زد تا اولى يا دومى بيايد،لذا در اسلام استفاده از اين تيرها نهىشده است.(به نقل از كتاب واژه‌هاى قرآن،مادّۀ زلم).

[**]وَ سِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلىٰ جَهَنَّمَ زُمَراً...وَ سِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَراً...زمر٧١/ و ٧٣.