شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٥٨ - اَزْلام (مائده٣/ )
داد و گفت:
«شايد پروردگارم بهتر از باغ تو به من بدهد و مجازات حساب شدهاى از آسمان بر باغ تو فرستد،آنچنان كه آن را به زمين بىگياه لغزندهاى تبديل كند!»(فَتُصْبِحَ صَعِيداً زَلَقاً)كهف٤٠/.
(ج ٤٣٤/١٢.)
زلل
زَلَلتُم:(بقره٢٠٩/.)[*]
از مادّۀ«زلّ»و در اصل به معنى«لغزيدن پا»است و كنايه از«به خطا رفتن و گمراه شدن» است،آيۀ مورد بحث مىگويد:
«و اگر بعد از( اينهمه)نشانهها و برنامههاى روشن لغزش كرديد(و گمراه شديد)...» و نيز كلمۀ«استزلال»به معنى«لغزانيدن و كسى را به لغزش انداختن»است،چنان كه در آيۀ ١٥٥ سورۀ آل عمران مىخوانيم:
...إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطٰانُ بِبَعْضِ مٰا كَسَبُوا...«فقط شيطان آنها را براثر بعضى از كارهاى بد به لغزش انداخت...».
بنابراين،واژۀ«ازلال»به معنى«لغزانيدن»آمده[ازلّ،ازلالا]يعنى منحرف كردن و فريب دادن،چنان كه در آيۀ ٣٦ سورۀ بقره مىخوانيم:
فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطٰانُ...«پس شيطان آن دو را(آدم و حوا را)لغزاند...».(ج ١٨٥/١،ج ٥١/٢، ج ١٣٤/٣.)
زلم
اَزْلام:(مائده٣/.)[**]
جمع«زلم»(بر وزن قلم)به معنى«چوبههاى تير»است(و نوعى قمار بوده كه حيوان را به
[*]فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ مٰا جٰاءَتْكُمُ الْبَيِّنٰاتُ...بقره٢٠٩/.
[**]...وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلاٰمِ...«...(همگى بر شما حرام است و همچنين)قسمت كردن(گوشت حيوان) بهوسيلۀچوبههاى تير مخصوص بختآزمايى (كه تمام اين اعمال فسق و گناه است)...»مائده٣/.