چيزى»است و بر اسم فاعل و مفعول نيز اطلاق شده است و در مفرد و جمع هر دو به كار مى‌رود،يعنى به يك فرد مراقب و نگهبان،يا جمعيت مراقبين و نگهبانان هر دو اطلاق مى‌شود، آيۀ مورد بحث مى‌گويد:

«...و مراقبينى از پيش رو و پشت سر براى آنها(رسولان)قرار مى‌دهد»(...مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَداً)جن٢٧/.

و منظور فرشتگانى است كه خداوند بعد از نزول وحى به آنها دستور مى‌دهد پيامبرش را از هر سو احاطه كنند و از شر شياطين جن و انس و وسوسه‌هاى آنها و آنچه اصالت وحى را خدشه‌دار مى‌كند،محافظت و پاسدارى كنند،تا پيام الهى بى‌كم‌وزياد و بدون كمترين خدشه‌اى به بندگان ابلاغ شود.(ج ١٤١/٢٥.)

مَرْصَد:(توبه٥/.)[*]

از مادّۀ«رصد»به معنى«راه يا كمينگاه»است،آيۀ مورد بحث دربارۀ وظيفۀ مسلمانان پس از پايان مهلت مشركان،يعنى پس از چهار ماه است كه شديدترين دستور را دربارۀ آنها صادر مى‌كند و مى‌گويد:

«هنگامى كه ماههاى حرام پايان گرفت،مشركان(بت‌پرستان )را هركجا بيابيد به قتل برسانيد و آنها را بگيريد و اسير كنيد و در حلقه محاصره قرار دهيد و در هر كمينگاه بر سر راه آنها بنشينيد(وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ)،هرگاه توبه كنند و نماز را بر پا دارند و زكات را بپردازند آنها را رها سازيد زيرا خداوند آمرزنده و مهربان است»توبه٥/.

در اين جا چهار دستور خشن در مورد مشركان ديده مى‌شود:«بستن راهها،محاصره كردن، اسير ساختن و بالاخره كشتن»و ظاهر اين است كه چهار موضوع به صورت يك امر تخييرى نيست،بلكه با در نظر گرفتن شرايط محيط و زمان و مكان و اشخاص مورد نظر،بايد هريك از اين امور كه مناسب تشخيص داده شود،عملى گردد.اگر تنها با اسارت و محاصره كردن و بستن راه بر آنها در فشار كافى قرار گيرند از اين راه بايد وارد شد و اگر چاره‌اى جز قتل نبود كشتن آنها مجاز است.

اين شدت عمل به خاطر آن است كه برنامه اسلام ريشه كن ساختن بت‌پرستى از روى كره

*)فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ احْصُرُوهُمْ وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تٰابُواوَ أَقٰامُوا الصَّلاٰةَ وَ آتَوُا الزَّكٰاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ.توبه٥/.