«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد هنگامى كه براى نماز به‌پاخاستيد صورت و دستها را تا آرنج بشوييد و سر و پاها را تا مفصل( برآمدگى پشت پا)مسح كنيد...»(وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ)مائده٦/.

در اين آيه قرار گرفتن«ارجلكم»در كنار«رءوسكم»گواه بر اين است كه پاها نيز بايد مسح شود نه اين كه آن را بشويند(و اگر ملاحظه مى‌كنيم«ارجلكم»به فتح لام قرائت شده به خاطر آن است كه عطف بر محل«برءوسكم»است نه عطف بر«وجوهكم»[*]شك نيست كه در ميان«وجوهكم»و«ارجلكم»فاصله نسبة بسيار است و لذا عطف برآن بعيد به نظر مى‌رسد،بعلاوه جمع كثيرى از قراء نيز«ارجلكم»را با كسره خوانده‌اند.(ج ٢٨٧/٤.)

رَجِل:(اسراء٦٤/.)[**]

به معنى«لشكر پياده»است و كلمۀ«خيل»كه قبل از آن در آيۀ مورد بحث آمده به دو معناست،به معنى«اسبها»و نيز به معنى«اسب سواران»،اما در اين آيه اشاره به معنى دوم است، يعنى«لشكر سواره».

اين آيه خطاب به شيطان است كه او در نظر دارد تا فرزندان آدم را(بجز عدۀ كمى)گمراه و ريشه كن سازد و در اين جا خداوند مى‌فرمايد:

«هركدام از آنها را مى‌توانى با صداى خودت تحريك و وسوسه كن و لشكر سواره و پياده‌ات را بر آنها گسيل دار...»[***](وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ)اسراء٦٤/.

اين آيه،نفوذ شيطان و اسباب و وسايلى را كه در وسوسه‌هاى خود به آن متوسل مى‌شود به شكل جالبى شرح مى‌دهد،سپس خداوند هشدار مى‌دهد كه شيطان جز فريب و نيرنگ و غرور، وعده‌اى نمى‌دهد و به او تأكيد مى‌كند:بدان كه«سلطه بر بندگان من پيدا نخواهى كرد و آنها هيچ

(شده است)»ص٤٢/.

*) جملۀ«وجوهكم»در ابتداى آيه ذكر شده است.

**)وَ اسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ...اسراء٦٤/.

***) البته شيطان لشكر سواره و پياده‌اى به آن معنى كه در ارتش است ندارد،ولى مى‌دانيم دستياران فراوانى از جنسخود و از جنس آدميان دارد كه براى اغواى مردم به او كمك مى‌دهند،بعضى سريع‌تر و نيرومندتر همچون لشكر سواره‌اند وبعضى آرام‌تر و ضعيف‌تر همچون لشكر پياده!