شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٢ - مُدَّثِّر (مدثر١/ )
وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبٰارَ النُّجُومِ.«برخى از شب را تسبيح خدا كن و به هنگام پشت كردن ستارگان هم تسبيح خدا گو».
در حديث آمده است كه على(ع)فرمود:«أَدْبٰارَ السُّجُودِ»دو ركعت نافلهاى است كه بعد از مغرب مىخوانند(توجه داشته باشيد نافلۀ مغرب چهار ركعت است كه در اين جا فقط به دو ركعت اشاره شده)و«إِدْبٰارَ النُّجُومِ»دو ركعت نافلۀ صبح است كه قبل از نماز صبح و به هنگام غروب ستارگان بهجامىآورند[١]» در روايتى نيز آمده است كه منظور از«أَدْبٰارَ السُّجُودِ»همان نماز وتر است كه در آخر شب انجام مىشود.[٢]
به هر حال تفسير اول از همه مناسبتر به نظر مىرسد هرچند وسعت و گسترش مفهوم تسبيح بسيارى از تفسيرهاى ديگر را كه در روايات به آن اشاره شده،شامل مىشود.(ج ٢٩٢/٢٢.)
د ث ر
مُدَّثِّر:(مدثر١/.)[*]
در اصل«متدثّر»بوده«تاء»بدل به«دال»و آنگاه ادغام شده است و به معنى«جامه به خود گرفته و يا جامۀ خواب به سر كشيده»است و واژۀ«دثار»از همين ماده گرفته شده و به معنى«لباس رو»است كه در وقت خواب به سر مىكشند.
بدون شك مخاطب در آيات مورد بحث شخص پيامبر(ص)است هرچند تصريحى به اين عنوان در آن نشده،ولى قرائن موجود در اين آيات بيانگر اين واقعيت است،مىفرمايد:
«اى در بستر آرميده،و جامۀ خواب به سر كشيده!»(يٰا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ).
«برخيز و انذار كن و عالميان را بيم ده»(قُمْ فَأَنْذِرْ).
در اين كه چرا پيامبر(ص)در بستر آرميده بود كه اين خطاب او را دعوت به قيام كرد مفسران احتمالات زيادى دادهاند:
١-مشركان عرب در آستانۀ موسم حج جمع شدند و سران آنها مانند ابو جهل،ابو سفيان،
[١]مجمع البيان،ذيل آيۀ مورد بحث
[٢] همان مدرك.
[*] يا ايّها المدّثّر،قم فانذر.مدثر١/.