دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ١٤١٢ - بهاء الدين خرمشاهى
بهاء الدّين خرّمشاهى
بهاء الدين خرمشاهى قرآن پژوه و حافظ پژوه معاصر در سال ١٣٢٤ ه. ش در قزوين، در خانوادهاى متوسط الحال كه خواستار دين و دانش بودند به دنيا آمد. پدرش مرحوم ميرزا ابو القاسم از شاگردان بزرگانى چون شادروانان حكيم ايرجى، آية اللّه ملاّ على معصومى همدانى و آية اللّه سيد ابو الحسن رفيعى (استاد امام خمينى در رشتهى عرفان و معقول) مردى غريب الاجتهاد و نخستين معلم او در علوم قرآنى و اسلامى بود.
وى تحصيلات ابتدايى و متوسطه را در قزوين گذراند و سپس وارد دانشكدهى پزشكى شد. امّا در سال ١٣٤٣ شمسى از رشتهى پزشكى به ادبيات و زبان فارسى دانشگاه تهران تغيير رشته داد و در محضر استادانى چون شادروانان آية اللّه ابو الحسن شعرانى و استاد عبد الحميد بديع الزمان كردستانى رحمة اللّه عليهما و نيز بزرگانى چون استاد دكتر سيد جعفر شهيدى و دكتر مهدى محقق و چند تن از بزرگان علم و ادب ايران تحصيل كرد.
در سال ١٣٥٢ از دانشكده علوم تربيتى دانشگاه تهران در رشته كتابدارى كارشناسى ارشد را به پايان رساند امّا مشغلهى تأليف و ترجمه و كارهاى قلمى به او مجال ادامهى بيشتر تحصيل دانشگاهى را نداد.
آثار او نزديك به ٦٠ كتاب و ١٠٠٠ مقاله است از جمله ترجمهى قرآن كريم همراه با توضيحات و واژهنامه در قطع رحلى بزرگ و نه كتاب ديگر قرآن پژوهانه و ١٢ كتاب دربارهى حافظ پژوهى (كه سه اثر از آن با همكارى حافظ پژوهان ديگر پديد شده است) و نيز زندگينامه خود نوشت فرهنگى به نام فرار از فلسفه و...
از ترجمههاى ايشان مىتوان از: «شيطان در بهشت»، «علم در تاريخ»، «هابيل و چند داستان ديگر»، «درد جاودانگى»، «عرفان و فلسفه»، «علم و دين و انديشه سياسى در اسلام معاصر» را نام برد.
در حال حاضر او از ويراستاران ارشد دائرة المعارف تشيع و از مشاوران و هم قلمان دانشنامهى دانشگستر و صاحب امتياز مؤسسه نشر و پژوهش فرزان روز و عضو پيوستهى فرهنگستان زبان و ادب فارسى است. حسينيهى ارشاد «زندگينامه و كتابنامه» اى از او منتشر كرده و انجمن آثار و مفاخر فرهنگى در ماه مبارك رمضان ١٣٨٢/١٤٢٤ شمسى بزرگداشتى براى او برگزار كرده و رسالهاى از زندگينامهى او و مصاحبهى بلند و نمونهى شعر و چندين عكس و تصاوير كتابهاى او را به چاپ رسانده است.
ايشان دربارهى حضرت سيد الشهداء اشعار مختلفى سروده است كه چند نمونه از آن اشعار را ذكر مىكنيم:
-*-
تركيببند: در سوگ ثار اللّه:
١
هركس كه دم به جرعهى
جام ولا زند ***** بايد كه بوسه بر دم تيغ بلا زند
غوّاص سر سپردهى
دُردانهى بقا ***** بايست غوطه در دل بحر فنا زند
صد گونه رزق هست ولى خون
دل خورد
***** آن كس كه عشق بر سر خوانش صلا زند