دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ١١٢٣ - حيرت
حيرت
سيد محمد باقر سجّادى (ركن الاسلام) كه در شعر حيرت تخلّص مىكرد، در دهم صفر سال ١٢٩٤ ه ق برابر با ١٢٥٣ شمسى در شهر سنندج پا به عرصهى حيات گذاشت.
خاندان وى از سادات قريهى كلجى ادرمان است كه نسبتشان به امام زين العابدين (ع) مىرسد. بدين سبب نام سجادى در نام خانوادگىشان منظور شده است.
پدرش سيد محمد سعيد، از مشاهير ادبا و افاضل آن سامان و مورد تكريم و احترام مردم بود.
سيد محمد باقر يكى از بنيانگذاران فرهنگ جديد در كردستان بود كه در آغاز مشروطيت در راه پيشرفت فرهنگ و توسعهى آن گامهاى مؤثرى برداشت. علاوه بر آن در دو مدرسه به نام «احمديّه» و «اتّحاد» تأسيس و داير كرد و از طرف وزارت معارف نظارت مدارس كلدانيان و كليميان به او محوّل شد و در سال ١٣٢٨ قمرى به سمت رياست معارف سنندج برگزيده شد.
حيرت در اوايل سلطنت پهلوى به همدان تبعيد شد و پس از چند سال در ١٣١١ شمسى به زادگاهش بازگشت و از قبول پست ادارى خوددارى كرد و تنها به تدريس ادبيات فارسى و عربى در دبيرستانهاى سنندج بسنده كرد. وحيد دستگردى در آن زمان در مجلّهى ارمغان دربارهى وى نوشت: «يكى از يادگاران بىنظير فضل و ادب آقاى حيرت است».
وى علاوه بر مراتب فضل و ادب بىنظير، داراى ذوق و قريحهى سرشار و در دو زبان پارسى و تازى سخن سنج و سخنشناس است.
ركن الاسلام از اديبان و شاعران بنام بود و در سرودن اشعار فارسى و عربى و توانايى و مهارت كامل داشت، زبان فرانسه را مىدانست. خطوط را خوش و زيبا مىنوشت. سرانجام او در دى ماه ١٣٤١ هجرى در سنندج بدرود حيات گفت. و در گورستان شيخان به خاك سپرده شد.
حيرت به پاس خدمات صادقانهى فرهنگىاش همواره مورد تقدير و تشويق قرار مىگرفت و مكتوبات آن در كتاب «گلزار شاعران كردستان» تأليف سيد عبد الحميد حيرت سجّادى، فرزند آن مرحوم مسطور است١.
-*-
تهنيت و مرثيت حسين بن على (ع):
اى مظهر جمال حق اى حضرت
حسين
***** اى نقد عشق خاك تو بر كائنات دِين
اى آنكه بارگاه تو چون
همّت رسول ***** برتر
ز وهم بىخرد بعد مشرقين
در ذات توست هرچه بخواهى
مگر كه عجز ***** ز اوصاف توست هرچه بخواهى مگر كه مين٢
باشد وجود عالى اعلى
مقام تو
***** چون ذات كردگار منزّه بود ز شين٣
بهر شهادت تو شهادت ز
جان بسى ***** بر
عرصهى خيال برانداخت كعبتين
[١] سخنوران نامى معاصر ايران؛ ج ٢، ص ١٢٢١ و ١٢٢٢.
[٢] مين: دروغ گرفتن.
[٣] شين: عيب و زشتى.