دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ١١٨٥ - ابو القاسم حالت
بو القاسم حالت
ابو القاسم حالت فرزند كربلايى محمد تقى از شاعران نامى معاصر است. در سال ١٢٩٢ ه. ش. در تهران ديده به جهان گشود.
تحصيلات خود را در آنجا به پايان برد و از پانزده سالگى به سرودن شعر پرداخت و در سرودن انواع شعر مهارت يافت، ولى در فكاهىسرايى صاحب ذوقى سرشار است. او نخستين شاعرى است كه مفاهيم طنز را در قالب بحر طويل بيان كرده است و به زبانهاى انگليسى و فرانسه و عربى تسلّط كامل داشته است و در امر ترجمه نيز داراى آثار ارزندهاى است. پس از شهريور ١٣٢٠ علاوه بر هفته نامهى «توفيق» با هفتهنامههاى «اميد ايران»، «تهران مصوّر»، «قيام ايران» و «خبردار» همكارى داشته است. در سال ١٣٢٣ براى هفتهنامهى آيين اسلام هفتهاى ٥ رباعى كه ترجمهى منظوم كلمات قصار حضرت على (ع) بود و يك قصيدهى اخلاقى و عرفانى مىسرود.
حالت در ترانهسرايى نيز مهارت داشت و در سال ١٣٢٥ به كنگرهى نويسندگان ايران كه به رياست ملك الشعراى بهار تشكيل شده بود راه يافت. در سال ١٣٢٧ در ادارهى روابط عمومى شركت نفت مشغول به كار شد و مديريت مجلهى «صنعت نفت» را بر عهده گرفت و سال ١٣٥٣ بازنشسته شد.
حالت در آغاز انقلاب سرود جمهورى اسلامى ايران را ساخت و در سال ١٣٧٠ طى مراسم باشكوهى مورد تجليل قرار گرفت.
وى شاعرى قدرتمند و توانا و محقق و مترجمى زبردست و ماهر بود و او را بايد يكى از شعراى برجسته و نامور معاصر ايران به شمار آورد.
فهرست آثار منظومش به اين شرح است:
«ديوان اشعار حالت»، «ديوان ابو العينك»، «ديوان شوخ»، «پروانه و شبنم»، «ديوان خروس لارى»١، «فكاهيات حالت» در دو جلد، «فروغ بينش» يا سخنان حضرت محمد (ص)، «راه رستگارى» يا سخنان حسين بن على (ع)، ترجمه «تاريخ كامل ابن اثير»، «تاريخ فتوحات مغول» و... حالت خود در رابطه با مضامين اشعارش چنين مىگويد: «قسمتى از اشعار اين مجموعه قطعاتى است كه مضامين آنها بيشتر منعكس كنندهى حقايق زندگى است. قسمتى از اشعار اين مجموعه مخصوصا قصايد آن حاوى مطالب اخلاقى است. برخلاف بسيارى از غزلها كه هر بيت آن داراى معنى جداگانهاى است، اكثر غزلهاى اين مجموعه هر كدام داراى موضوع خاصى است. رباعيات اين مجموعه كه تحت عنوان انسان و زندگى چاپ شده ترجمهى منظومى از امثال و حكم سائره در زبانهاى اروپايى است»٢.
وى به سال ١٣٧١ ه. ش بر اثر سكتهى قلبى دار فانى را وداع گفت و با احترام به خاك سپرده شد.٣
-*-
سرآمد مردان:
اين روز فر خجسته كه
روزى طرب فز است ***** مولود
پيشواى شهيدان كربلاست
از مژدهى ولادت سلطان
دين، حسين
***** گيتى پر از طروات و عالم پر از صفاست
[١] سيماى شاعران؛ ص ١٣٨.
[٢] ديوان حالت از زبان خودش؛ مقدمه با تلخيص.
[٣] خلوتگه دل؛ ص ٢٦٧.