ملك الادباء و الشعراء ميرزا محى الدّين محمد سهاى اصفهانى شيرازى الاصل دومين فرزند هنرمند هماى شيرازى است كه در سال ١٢٦٢ ه‌. ق. در اصفهان متولد شد و روز دوشنبه ٢٣ صفر ١٣٣٨ هجرى به مرض «باد سرخ» از دنيا رفت و در مقبره‌ى تخت فولاد به خاك سپرده شد.

سها فنون ادب فارسى و عربى را نزد پدرش و ديگر اساتيد آن زمان تحصيل كرد و تمام شعب و فروع اين فنون را نيك آموخته بود در قواعد و رموز شعر و شاعرى، فن تاريخ و انساب، معرفة الكتب و تراجم رجال بخصوص شعر و ادب و عرفان تسلّط كافى داشت و شعراى اصفهان در برابر وى خاضع بودند و نكات فنّى را از او مى‌آموختند و او را «شعر مجسّم» مى‌گفتند.

در تراجم احوال شعراى فارس اعم از قديم و معاصر به منزله‌ى تذكره‌اى ناطق بود.

سها در شاعرى طبعا غزلسرا بود و در ديگر انواع شعر به تفنّن طبع آزمايى مى‌كرد و در شيوه‌ى غزل‌گويى با رعايت طرز عراقى جديد پيرو مكتب سعدى و حافظ بود. يكى از خصوصيات شعر «سها» اين است كه در رعايت مناسبات لفظى شامل صنعت مراعات نظير و تضاد و تجنيس و توريه و ابهام تناسب و امثال آن كه مجموع را در عرف شعرا «اسباب» مى‌گويند تقيّد و اهتمام فوق العاده داشت، چندان كه هيچ شعرى را بدون جمع اسباب نمى‌گذاشت. در انجمن شعراى اصفهان از انجمن ابو الفقراء تا انجمن شيدا جزو اعضاى ثابت هميشگى محسوب مى‌شد. حكمران اصفهان پس از وفات برادرش عنقا به او لقب ملك الشعرائى داد امّا او از اين امر كراهت داشت و راضى نبود كه لقب برادر بزرگتر را به وى دهند و به همين سبب او را «ملك الادباء» ناميدند.١

-*-

مدح امام حسين (ع):
رسيد عيد همايون سيّد الشهداء ***** به سوم مه شعبان ز مهر بار خدا
امام سوم، سبط دوم وجود نخست ***** كه هست خسرو ايجاد و شاه هر دو سرا
شفيع روز جزا قبله‌گاه جنّ و بشر ***** امام ملك و ملك دادخواه شاه و گدا
چو آفتاب عيان شد به سوم شعبان ***** ز آسمان ولايت به ساحت غبرا
دُر ثمين رسول و گل رياض بتول ***** كه از وجودش موجود گشت ارض و سما
شب ولادت آن آفتاب چرخ شرف ***** زمين منوّر از شوق گشت سر تا پا
يگانه گوهر و تابنده اخترى سر زد ***** ز درج حيدر و ز برج زهره‌ى زهرا
مهى كه دامن زهرا است خانه‌ى شرفش ***** شهى كه قابله‌اش آمد از جنان لعيا
چو شخص احمد شخص وى است بى‌مانند ***** چو ذات يكتا ذات وى است بى‌همتا
رسول نيست و ليكن بود رسول صفات ***** خداى نيست و ليكن بود خداى نما
لقاى حضرت بارى كه هيچ ديده نديد ***** پديد گشت چو خورشيد زان خجسته لقا

[١] حديقة الشعرا؛ ج ١، ص ٨١٠. برگزيده ديوان سه شاعر اصفهان. زندگانى سها با تلخيص؛ ص ٨٥-١١٠.