٥
چون روز حرب، مهر شد از مشرق آشكار ***** گفتى كه تيره گشت چو شب، روزِ روزگار
سر زد چو بانگ كوس مخالف بلند شد ***** از سينه‌ى سپهر بسى ناله‌هاى زار
چون ديد قلّتِ سپهِ شاهِ كم سپاه ***** با صد هزار ديده، فلك گشت اشكبار
بعد از وداع اهل حرم، شاه جم خدم١ ***** بنهاد رو به جانب ميدان كارزار
بر پشت ذو الجناح چو بنشست، عقل گفت ***** بى‌پرده جلوه‌گر شده بر عرش كردگار
اين گفت احمد است و نشسته است بر بُراق ***** وان گفت حيدر است و كشيده است ذو الفقار
شيرانِ غابِ‌٢ احمدِ مختارش از يمين ***** ميران خيل حيدر كرّارش از يسار
يك‌يك اجازه جو پى حرب مخالفان ***** تا جان و سر كنند به خاك رهش نثار
هريك به سوى عرصه‌ى هيجا٣ قدم زدند
بر بام آسمان شجاعت قدم زدند

٦
فرياد «العطش» چو به گردون شد از حرم ***** عبّاس زد به عرصه‌ى ميدان كين عَلَم
چون آب مشك پاره همى ريخت بر زمين ***** خون مخالفان ز دم تيغ دم به دم
دستش به تيغ كينه شد آخر جدا ز تن ***** تقدير ديد و تن به قضا داد لا جرم
مى‌شد چنين چو روز ازل سرنوشت او ***** آن روز كاش دست عطارد٤ شدى قلم
آنگه كه شد ز اسب نگون پشت شاه دين ***** بشكست و زان شكست بود پشت چرخ خم
از حجله‌گه چو قاسمِ ناديده كام ديد ***** تنها ميان ميدان با غم ستاده عم
اشك وداع ريخت به رخساره‌ى عروس ***** نشناخت سر به راه وفا آنگه از قدم
هر دم كه حمله‌ور شدى آن زبده‌ى وجود ***** كردى ز خيل كوفه بسى همدم عدم
سروِ قدش كه زينت باغ رسول بود ***** از پا فتاد عاقبت از تيشه‌ى ستم
شد سوى كارزار، على اكبرى كه بود ***** چون احمدش شمايل و چون حيدرش شيم٥
زان شِبل٦ بيشه‌ى اسد اللّه شد همى ***** قلب سپاه خصم پراكنده چون غنم٧
چون بحر تيغ در كف او گشت موج‌ور٨ ***** درياى خون ز ماه به ماهى رساند نم
بر نخل قدّش از ستم چرخ نيلگون ***** رگها ز تشنگى همه خشكيده چون بقم٩

[١] جم خدم: كسى كه خادمانش بزرگانى مثل جمشيد باشند.

[٢] غاب: بيشه، نيزار.

[٣] هيجا: جنگ، پيكار.

[٤] عطارد: ستاره‌ى تير از سيارات منظومه‌ى شمسى، به آن دبير فلك هم گفته مى‌شود، در اساطير الهه‌ى قلم و كتابت است.

[٥] شيم: جمع شيمه، خلق، خوى، طبيعت و عادت.

[٦] شبل: بچه شير.

[٧] غنم: گوسفند، گله‌ى گوسفند.

[٨] موج‌ور: موج‌دار، موج زن.

[٩] بقم: درختى است كه از آن رنگ سرخى مى‌گيرند و در رنگرزى به كار مى‌رود.