ميرزا احمد كرمانشاهى ملقّب به فردوسى حسينى و متخلّص به «الهامى» كه قبل از ملاقات با استادش حسين قلى خان سلطانى كلهر «ملول» تخلّص مى‌كرد ولى سلطانى تخلّص الهامى را برايش برگزيد.

وى به سال ١٢٦٤ ه‌ ق. در تويسركان متولد شد و در پنج سالگى به همراه خانواده، به كرمانشاه مهاجرت نمودند. اجداد الهامى همه مروّج شريعت بودند. او در سن ٢٠ سالگى پدر و سپس مادرش را از دست داد و سرپرستى خانواده به عهده‌اش قرار گرفت.

بعد از ازدواج و صاحب چند فرزند به شدت دچار درماندگى شد كه از حسين بن على (ع) امداد خواست و امام حاجت او را برآورده ساخت پس از آن در مدح و مصيبت آنان شروع به سرودن اشعار نمود.

الهامى زمانى به نظم كتاب باغ فردوس پرداخت كه نه از شعر و شاعرى چيزى مى‌دانست و نه با سخن آشنايى داشت و نه در تحصيل علوم رسمى كارى كرده بود. امّا اين كتاب در سلامت الفاظ و نفاست معانى و فصاحت بيان و حسن ايجاز مشهور ادبا بوده است. الهامى اين كتاب را در مراثى امام حسين (ع) به وزن و سبك «شاهنامه فردوسى» سرود وى به سال ١٢٩٥ ه‌. ق شروع به سرودن نمود و در ١٣٠٢ ه‌. ق. به پايان رسيد. اين كتاب مشتمل بر چهار خيابان و قريب سى هزار بيت مى‌باشد.

خيابان اول در فوت معاويه و سلطنت يزيد و هجرت امام به مكّه و كربلا تا آخر وقايع شب عاشورا، خيابان دوم در وقايع روز عاشورا تا شهادت امام (ع). خيابان سوم در وقايع پس از شهادت آن حضرت و اسيرى اهل بيت تا ورود به مدينه‌ى منوره.

خيابان چهارم در شرح حال مختار تا مرگ مختار. بايد توجه داشت كه شيوايى و جذابيّت و تأثير عجيب اين منظومه طورى است كه براى مردى عامى چون ميرزا احمد اغلب لغات و كناياتى كه در شعر به كار مى‌برد و بعد از سرودن آن را مى‌پرسد نشان دهنده‌ى الهاماتى غيبى به اوست.

الهامى علاوه بر «مثنوى باغ فردوس» كتب منظوم ديگرى نيز دارد كه عبارتند از: «مثنوى اندرزنامه» در بحر متقارب، «مثنوى باغ ارم» در شهادت حضرت حمزه و جعفر طيّار و بعضى از غزوات حضرت على (ع)، «مثنوى بستان ماتم» در شرح حال امام موسى بن جعفر (ع) بر وزن كتاب خسرو و شيرين نظامى، «مثنوى حسن منظر» بر وزن ليلى و مجنون، «حسينيّه» كه مشتمل بر غزل و قطعات در مصيبت سيّد الشهداء، «ديوان دفتر عشق» در عشق و عرفان، «ديوان قصايد و غزليات» و...

الهامى داراى سه فرزند بوده است: ابو الحسن كه در نبرد با شورشيان كردستان كشته شد. دكتر عبد الحسين الهامى كه شاعرى بلند آوازه بود و ابو القاسم لاهوتى كه از زمره‌ى شاعران آزادى‌خواه است. معاصران الهامى به نظم و نثر او را ستوده‌اند.

الهامى به سال ١٣٢٥ ه‌. ق. در كرمانشاه وفات يافت١.

-*-

ورود مسلم بن عقيل به مجلس ابن زياد و مكالماتشان با يكديگر:

كشان روزبانان به بند اندرش ***** ببردند زى مرد بد گوهرش
سپهبد از آن كافر زشت نام ***** بتابيد روى و نكردش سلام
يكى زان ميان بر به مسلم بگفت ***** كه اى گشته با بند و زنجير جفت

[١] ديوان الهامى كرمانشاهى؛ مقدمه با تلخيص.