خلق در كوى تو جويند نشان از تو و ليكن ***** بى‌نشان تا نشوند از تو نجويند نشانى
ما تو را ديده به چشم دل و در پرده‌ى غفلت ***** كه تو در افئده پيدايى و از ديده نهانى
وه كه گر چشم حقيقت بگشائيم به رويت ***** همه جا وز همه سو در دل و در ديده عيانى
سالكانت ز مجازند طلبكارِ حقيقت ***** غافل از اينكه حقيقت تو هم اينى و هم آنى
جايى از نور تو خالى نبود در همه عالم ***** چون تو در قالب امكان، مَثَل روح روانى
پيش عشّاقِ تو، چون ذكر خدا ذكر تو باشد ***** به كه از ذكر تو غافل ننشينند زمانى
عاصيان را نبود ايمنى از قهر الهى ***** مگر از لطف تو آرند به كف خطّ امانى
سخن آن به كه نگوييم در اوصاف كمالت ***** زانكه ما را نبود در خور مدح تو لسانى
كى توانند خلايق سخن از فضل تو گفتن ***** مگر از فضل تو جويند لسانى و بيانى١

***
زنده‌ى جاويد كيست كشته‌ى شمشير دوست ***** كاب حيات قلوب در دم شمشير اوست
گر بشكافى هنوز خاك شهيدان عشق ***** آيد از آن كشتگان زمزمه‌ى دوست دوست
آنكه هلاكش نمود ساعدِ سيمين يار ***** باز به آن ساعدش كشته شدن آرزوست
بنده‌ى يزدان شناس موت و حياتش يكيست ***** ز آنكه به نور خداش پرورش طبع و خوست
غير خدا باطل است در نظر اهل حق ***** دعوى (إِنِّي أَنَا)٢ كاشف توحيد هوست
آن شجرى را كه حق بهر ثمر پروريد ***** بانگ «أنا الحق» زند تا ابد از مغز و پوست
دل چو ز خود غافل است عارف باللّه نيست ***** بر لب جو سال‌ها تشنه لب و آب جوست
گوش دل مؤمن است سامع و صوت خدا ***** گرچه ز آواز خلق مُلك پُرازهاى هوست
هر كه ز كوى مجاز پا به حقيقت نهاد ***** بر سرش از روزگار مخمصه‌ى٣ توبه توست
عاشق وارسته را با سر و سامان چه كار ***** قصّه‌ى ناموس و عشق صحبت سنگ و سبوست
عاشق ديدار دوست اوست كه هم چون حسين ***** ز روى رخسار او سرخ ز خون گلوست
هر كه چو او پا نهاد بر سر ميدانِ عشق ***** بى‌سر و سامان سرش در خم چوگان چو گوست
دوست به شمشير اگر پاره كند پيكرش ***** منّت شمشير دوست بر بدنش مو به موست
گر به اسيرى برند عترت او دشمنان
هرچه ز دشمن بر او دوست پسندد نكوست٤

***

[١] همان؛ غزل شماره ٥٩، ص ٢٢٤ و ٢٢٥.

[٢] اشاره به آيه ٣٠ سوره قصص: (إِنِّي أَنَا اَللّٰهُ رَبُّ اَلْعٰالَمِينَ‌) منم خداى يكتا، پروردگار جهانيان.

[٣] مخمصه: رنج، زحمت، گرفتارى.

[٤] شمع جمع؛ غزل شماره ١٠، ص ١٤٥ و ١٤٦.