بيش از يكهزار و صد سال است كه درخت كهن شعر پارسى در زمين ادب اين مرز و بوم پا گرفته و ريشه دوانيده است به طورى كه مى‌توان گفت ادب فارسى از آغاز تاكنون هشت سبك را شامل مى‌شود:

١- سبك دوره‌ى سامانى و غزنوى (سبك خراسانى):

اين دوره از قرن سوم هجرى شروع و تا پايان نيمه اول قرن پنجم ادامه مى‌يابد. در اين دوره قصيده سرايى و مثنوى جلوه‌اى خاص دارد و حماسه در قلّه‌هاى انديشه، بزرگترين شاهكار خود را به جهان ادب عرضه مى‌كند.

ويژگيها: پايه‌ى شعر بر اساس فلسفه و حكمت بنا نهاده شده است و اثر چندانى از عرفان در اين دوره ديده نمى‌شود شعرا مقاصد خود را بدون هيچگونه پيرايه‌اى بيان مى‌كنند و اشعار آنان از هرگونه كنايه و استعاره و تكلفات صنعتى به دور است استفاده از كلمات عربى در آثار شاعران كمياب است و مديحه سرايى و قصه پردازى از خصوصيات شعر اين عهد مى‌باشد. جنبه حماسى شعر بر جنبه‌هاى ديگر آن برترى دارد و قالب‌هاى شعر اين دوره در آغاز مثنوى بوده است كه سپس قصيده، مسمط، رباعى، دوبيتى ترجيع بند و تركيب بند به آن اضافه گرديده است ولى از غزل اثرى ديده نمى‌شود.

بزرگترين شاعران اين دوره: در زمان سامانيان: شهيد بلخى، رودكى، دقيقى، منطقى رازى، كسايى مروزى در زمان غزنويان: فردوسى، فرخى سيستانى، عنصرى، منوچهرى دامغانى، ابو سعيد ابى الخير.

٢- سبك دوره انتقال:

اين دوره از يك طرف حلقه اتصال سبك خراسانى با دوره بعد (عراقى) است و از طرفى در اين دوره دامنه‌ى شعر پارسى از خراسان به آذربايجان و مركز ايران كشيده مى‌شود.

ويژگيها: صنايع لفظى و معنوى بديع بيشتر از دوره قبل مشاهده مى‌شود. شاعر بيشتر به اصطلاحات فلسفى، نجومى، رياضى و... در شعرش توجه دارد اشاره به آيات قرانى و احاديث در اشعار وارد مى‌شود و علاوه بر مدح و هجو و حكمت و مرثيه كه مربوط به دوره قبل بود، اشعار سياسى و انتقادى نيز ديده مى‌شود. قالب غزل به ساير قوالب شعرى اضافه مى‌گردد و استفاده از واژگان و عبارات عربى در شعر رو به فزونى مى‌گذارد.

بزرگترين شاعران اين دوره: اسدى طوسى، خواجه عبد اللّه انصارى، ناصر خسرو قباديانى، مسعود سعد سلمان، امير معزّى، سنايى غزنوى، اديب صابر، رشيد و طواط، انورى ابيوردى، خاقانى شروانى، بابا طاهر عريان، نظامى گنجوى، جمال الدين اصفهانى و عطار نيشابورى.

٣- سبك عراقى:

اين دوره از آغاز قرن هفتم هجرى و اواخر عهد سلطنت خوارزمشاهيان شروع مى‌شود و تا پايان قرن نهم (يعنى تمام دوران استيلاى مغول و تيموريان) ادامه مى‌يابد.

ويژگيها: استفاده از واژه‌هاى لطيف، به تحليل و فن قصيده سرايى و رسيدن غزل به اوج شكوفايى خود، تجلّى فرهنگ اسلامى در شعر، پيوند عميق و همه جانبه‌ى عرفان با شعر، كثرت استعمال الفاظ و اصطلاحات عربى، معطوف گشتن توجه شاعران از دربار به مردم و توجه بيشتر شعرا به فضايل اخلاقى.

بزرگترين شاعران اين دوره: عطار نيشابورى (كه حلقه اتصال دوره ما قبل و اين دوره است)، مولوى، كمال الدين اسماعيل، سعدى، اوحدى مراغه‌اى، امير خسرو دهلوى، خواجوى كرمانى، ابن يمين فريومدى، سلمان ساوجى، حافظ شيرازى و