دانشنامه شعر عاشورایی - محمد زاده، مرضیه - الصفحة ٨٧٨ - اشراق آصفى
اشراق آصفى
محمّد بن ابو القاسم اشراق آصفى به سال ١٢١٩ ه. ق. در شيراز متولد شد. وى از سادات حسينى شيراز بود و از عرفان و ادب و علوم رياضى و حكمى بهره داشت. وى ابتدا «حيرت» تخلّص مىكرد و سپس به «حكيم اشراق» ملقب گشت.
عمدهى مضامين شعرهايش عرفانى است. در گذشت او در سال ١٢٨٠ ه. ق. در يزد اتفاق افتاد.١
-*-
تركيببند:
١
اى آسمان چه شد كه چنين
قد خميدهاى؟ ***** برگو به دوش، بارِ چه محنت كشيدهاى؟
اى ماه از براى چه رخسار
كندهاى؟
***** وى زهره در عزاى كه گيسو بريدهاى؟
اى شب چه ماتم است كه
پوشيدهاى سياه ***** وى
صبح از چه روى گريبان دريدهاى؟
اى دل براى كيست كه بارى
ز ديده خون ***** وى ديده بهر چيست كه در خون تپيدهاى؟
گل پاره كرده جامه و
بلبل كند فغان ***** اى
باد غم فرازِ چه جانب وزيدهاى؟
هر صبح اشك ريز بود ديدهى
سپهر ***** اى
ديدهى سپهر به گيتى چه ديدهاى؟
اى چشم روزگار به صحراى
كربلا ***** دانم
چه ديدهاى كه مبيناد ديدهاى
ذرّات كاينات بود جمله
در خروش ***** اى
گوشِ هوشِ دهر همانا شنيدهاى؟
در عرش و فرش اين همه
افغان و شور و شين
باشد به ماتم شه لبتشنگان
حسين
٢
در شش جهت فتاده چه آشوب
ديگر است؟ ***** ديگر
چه شورش است كه در هفت كشور٢ است؟
ديگر چه انقلاب كه در
نُه محيط چرخ؟ ***** ديگر
چه اضطراب كه در چار گوهر٣ است؟
درياى چرخ گويى كاندر
تلاطم است ***** كشتى
دهر گويى بگسسته لنگر است
آشوب رستخيز در آفاق شد
عيان
***** شام عزاست يا رب، يا صبح محشر است؟
مانا٤ ز عكس خون شهيدىست كز شفق
***** دامان چرخ اخضر٥ چون لاله احمر است
ظاهر هلال ماه محرّم شد
از افق؟ ***** يا ماهيى
به لجّهاى٦ از خون شناور است؟
[١] ديوان اشراق آصفى؛ مقدمه.
[٢] هفت كشور: هفت اقليم، همهى ممالك روى زمين.
[٣] چارگوهر: اركان اربعهى زمين.
[٤] مانا: گويى، چنين مىنمايد.
[٥] چرخ اخضر: كنايه از آسمان.
[٦] لجّه: دريا، ميانهى دريا.