رموز بيخودى: مكمل اسرار خودى است كه رابطه‌ى فرد و اجتماع را مورد بررسى قرار مى‌دهد و اظهار مى‌دارد كه با وحدت خودى مى‌توان يك اجتماع خودى به وجود آورد.

«زبور عجم»: اشعار عرفانى و مملو از معانى پربار زندگى‌بخش كه داراى مضامينى والاست.

«گلشن راز جديد»: در اين منظومه اقبال ٩ سؤال عرفانى را مطرح مى‌كند و به شيوه‌اى شيرين و فصيح بدانها پاسخ مى‌دهد.

«جاويد نامه»: حاوى نظريات فلسفى، عرفانى و اجتماعى اقبال است.

«افكار مى باقى و نقش فرنگ»: حاوى قطعات، مثنويها و غزليات اقبال است.

«ارمغان حجاز»: گوياى افكار سياسى، اجتماعى، تربيتى و دينى اقبال است.

«پس چه بايد كرد اى اقوام شرق» و «مسافر»: هر دو ره‌آورد سفر اقبال از افغانستان مى‌باشد.

و بالاخره اقبال در آوريل سال ١٩٣٨ م، ١٣١٧ ه‌. ش. ١٣٥٧ ه‌. ق. در سيالكوت پاكستان غربى وفات يافت. با مرگ او جامعه مسلمانان يكى از بزرگترين انديشمندان و متفكران خود را از دست داد و به سوگ نشست.١

-*-

در معنى حريّت اسلاميه و سرّ حادثه كربلا:
هركه پيمان با هو الموجود بست ***** گردنش از بند هر معبود رست
مؤمن از عشق است و عشق از مؤمنست ***** عشق را ناممكن‌ها ممكن است
عقل سفاك است و او سفاك‌تر ***** عشق پاك‌تر، چالاك‌تر، بى‌باك‌تر
عقل در پيچاك اسباب و علل ***** عشق چوگان باز ميدان عمل
عشق صيد از زور بازو افكند ***** عقل مكّار است و دامى مى‌زند
عقل را سرمايه از بيم و شك است ***** عشق را عزم و يقين لاينفك است
آن كند تعمير تا ويران كند اين كند ***** ويران كه آبادان كند
عقل چون باد است ارزان در جهان ***** عشق كمياب و بهاى او گران
عقل محكم از اساس چون و چند ***** عشق عريان از لباس چون و چند
عقل مى‌گويد كه خود را پيش كن ***** عشق گويد امتحان خويش كن
عقل با غير آشنا از اكتساب ***** عشق از فضل است و با خود در حساب
عقل گويد شاد شو آباد شو ***** عشق گويد بنده شو آزاد شو
عقل را آرام جان حريّت است ***** ناقه‌اش را ساربان حريّت است
آن شنيدستى كه هنگام نبرد ***** عشق با عقل هوس پرور چه كرد
آن امام عاشقان، پور بتول ***** سرو آزادى ز بستان رسول
اللّه اللّه باى بسم اللّه، پدر ***** معنى ذبح عظيم آمد پسر
بهر آن شهزاده‌ى خير الملل ***** دوش ختم المرسلين نعم الجمل

[١] ديوان اقبال لاهورى؛ مقدمه با تلخيص.