اشرف الدّين حسينى فرزند سيّد احمد قزوينى، از شاعران و روزنامه‌نويسان صدر مشروطيّت است. وى به سال ١٢٨٨ ه‌. ق. در شهر رشت تولد يافت و پس از تحصيلات مقدماتى به سال ١٣٠٠ براى ادامه‌ى تحصيل روانه‌ى بين النهرين شد و پس از پنج سال اقامت در آن سامان به رشت بازگشت و در آنجا به سال ١٣٠٥ مطابق با ١٩٠٧ م روزنامه‌ى نسيم شمال را منتشر ساخت و تا سال ١٩١١ ميلادى گاهى مرتّب و گاهى نامرتّب به چاپ مى‌رسيد.

سيّد پس از برقرارى مشروطه به تهران آمد و روزنامه‌ى نسيم شمال را در تهران با مقالات و اشعارى انتقادى و در خور فهم عوام منتشر كرد و قبول عام يافت و خود وى نيز به مناسبت نام روزنامه‌اش به «نسيم شمال» معروف گشت.

سيّد اشرف الدّين در زمره‌ى نخستين شاعرانى است كه به عهد مشروطه به زبان مردم و از زبان توده‌ى محروم مردم شعر سرود و مقاله نوشت. وى در اواخر عمر به فقر و جنون مبتلا گشت و سرانجام در سال ١٣١٣ ه‌ ق. در نهايت تنگدستى و پريشانى درگذشت. اشعار او اغلب در نسخه‌هاى نسيم شمال چاپ و جداگانه نيز به صورت مجموعه‌اى منتشر شده است.١

-*-

آل عباء:
تعالى اللّه كه هردم طبعم از الطاف ربّانى ***** روان‌تر مى‌شود بالعكس در اين بحر طوفانى
بلى بايد روان گردد زبان، آخرش لالم ***** به ذكر احمد ثالث به مدح حيدر ثانى
بلى بايد كه از كِلكم شكر ريزد چو نيشكَر ***** به مولود شفيع محشر، آن محبوب سبحانى
خديو ملك مظلوميّت و اقليم صبارى ***** جليل القدر، بى‌همتا، عظيم الشأن روحانى
امير ملكت زجر و الم، عين جوانمردى ***** دلير فسحت٢ عشق حقيقت مالى و جانى
شفيع امّت احمد، عزيز عزّت داور ***** دليل راه ايمان، وارث ملك سليمانى
ورا يزدان به زيتونش لقب فرموده در قرآن ***** بخوان (وَ اَلتِّينِ وَ اَلزَّيْتُونِ‌)٣ تو در آيات قرانى
خليل ار گوسفندى را به راه دوست سر برزد ***** ولى او كرد از اقوام، هفتاد و دو قربانى
به قرآن (ك ه‌ ى ع ص) ار خواندى اى مؤمن ***** كنون ظاهر نمايم مر تو را آن راز پنهانى
كه حينى٤ زكّريا خواست نام پاك او از حق ***** يكايك شرح دادش جبرئيل آن پيك يزدانى
چو گفتى زكّريا تا چهار از نام ايشان را ***** شدى خوشوقت و خرّم همچو استخلاص زندانى
ولى چون پنجمين نامش بشد اندر زبان جارى ***** شدى محزون و غمگين چون غريبان بيابانى
سبب را مسئلت بنمود و وى را اين خطاب آمد ***** ز يزدان ك(هيعص) از لفظ برهانى
كه «ك» از كربلا، «ه‌» از هلاكت، «ى» يزيد دون ***** همى «ع» از عطش، «ص» از صبورى مى‌شود بانى

[١] لغت نامه دهخدا؛ واژه نسيم شمال.

[٢] فسحت: گشادگى، فراخى مكان، گنجايش، وسعت.

[٣] اشاره به آيه ١ سوره تين.

[٤] حينى: زمانى كه.