روزى است دل فروز كه گلبانگ عيش و نوش ***** گر از زمين به جانب گردون رود، رواست
هر سو بساط عيش و طرب گسترند خلق ***** عيشى كه دلپذير و بساطى كه دلرباست
امروز مى‌نهد ز عدم روى در وجود ***** شاهى كه شاه را، به درش روى چون گداست
آن شاه راستان كه در ايمان و راستى ***** نايد نظير او به جهان، تا جهان به جاست
سلطان دين، سرآمد مردان حق حسين ***** كاو مظهر حقيقت و مرآت حق نماست
كان جلال، كوه شكوه، آسمان جاه ***** چهر كمال، چشم هنر، چشمه‌ى صفاست
مرد نبرد، رايت جهد، آيت جهاد ***** خصم نفاق، دشمن جور، آيت جفاست
مفتاح فيض، مهد سخا، معدن كرم ***** مصباح شرع، شمع هُدى، مشعل خداست
دستور عقل، دست خرد، درس راستى ***** پايان خوف، پاى امان، پايه‌ى رجاست
مفهوم سرفرازى و مقصود افتخار ***** منظور سربلندى و معناى اعتلاست
هر زخم را معالج و هر درد را طبيب ***** هر كور را عصاكش و هر لنگ را عصاست
بى‌لطف او نهال عمل، شاخ بى‌ثمر ***** بى‌مهر او، چراغ هدى، شمع بى‌ضياست
خُلد از براى بنده‌ى او اولين مقام ***** داغ از براى دشمن او آخرين دواست
هر ذره‌اى ز خاك سر كوى او بود ***** خاكى كه همچو آب بقا مايه‌ى بقاست
آن دل كه جاى او شد و جاى خيال او ***** آيينه‌ى سكندر و جام جهان نماست
از خون اوست گر كه خورد بيخ شرع آب ***** وز جهد اوست گر كه چنين كاخ دين به پاست
تا حشر، رادمردى و جانبازى حسين ***** اندر خور ستايش و تحسين و مرحباست
از يمن استقامت و ايمان و صدق او ***** نيروى دين فزود و هياهوى كفر كاست
رفتار او، دو دست هوس را چو دستبند ***** گفتار او دو چشم خرد را چو توتياست
باغ رضا و گلشن دين را چو باغبان ***** يار خدا و كشتى حق را چو ناخداست
برخاست تا كند قدّ مردانگى بلند ***** آنجا كه غير مردم نامرد، برنخاست
بهر خدا از هستى خود دست شست و گفت: ***** «در راه دوست مى‌دهم آن را كه دوست خواست»
فرموده‌هاى او همه فرموده‌ى نبى است ***** فرموده نبى همه فرموده‌ى خداست
فرمود: هركسى كه دهد تن به ناروا ***** هرلحظه گر رود به سرش ناروا، رواست
فرمود: بهر آن كه به مردى علم بود ***** خوارى مصيبت است و سرافكندگى بلاست
فرمود: ما چگونه فرود آوريم سر ***** در پاى آن كسى كه روان در خطِّ خطاست
فرمود: هركسى كه بدان يار بسته عهد ***** گر رو كند به درگه اغيار بى‌وفاست
همّت، رفيق ما و بزرگى، نديم ما ***** مردى، مرام ما و شهامت، شعار ماست
كى كار ظالمان كند آن كس كه عادل است ***** كى يار اشقيا شود آن كو ز اتقياست
ما حقّ خود ز دست به ناحق نمى‌دهيم ***** زيرا كه حقّ ماست مقامى كه حقّ ماست
تسليم امر پست‌تر از خود كجا شود؟! ***** آن را كه همچو ما به رضاى خدا رضاست
مردن به نام خوبتر از زندگى به ننگ ***** كآن عزّت و غنا بود، اين ذلّت و عَناست١

[١] ديوان حالت؛ ص ١٨٠ و ١٨١.