حاج حسينعلى ركن منظر متخلّص به «پيروى» فرزند محمود به سال ١٢٩٢ ه‌. ش در شيراز متولد شد. او طبع خودجوش داشت و مكتب و مدرسه را نديد امّا از موهبت هوش سرشار به فيض خواندن و نوشتن تا حدودى كه مى‌توانست اشعار خود را بنويسد و بخواند، رسيد. وى ابتدا در كارگاه مبل‌سازى به كار مشغول شد، و از هيجده سالگى تا پيش از وفاتش كارگاه چوب‌برى داشت.

پيروى شاعر متدين بود و بيشتر اشعارش در مدح ائمه‌ى اطهار (ع) است. زبان شعرش فصيح و در بستن مضامين تازه از خود ابتكار نشان مى‌داد١.

-*-

رمز
چه ريخت‌؟ ساقى بزم ازل به ساغر او ***** كه خواند آيه‌ى قرآن به نوك نى، سر او
چنان فتاد سر او به زير چمبر عشق ***** كه رفت هر سر عقلى به زير چمبر او
برون ز خانه‌ى دل كرد ما سوى اللّه را ***** كسى نماند در آن خانه غير دلبر او
مگو فدائى امت شد آن وجود شريف ***** كه جان خلق نيرزد به جسم اطهر او
چگونه كشته شود بى‌رضاى خاطر خويش ***** كسى كه عالم امكان بود مسخّر او
هنوز مضطرب و شرمسار مى‌گذرد ***** فرات پيش لب نوش‌تر، ز كوثر او
به هر كجا كه رود گفتگوى صبر و ثبات ***** نخست در نظر آيد خميده خواهر او
خجسته بانوى عصمت كه خود شير دلان ***** فرو برد سر تعظيم پيش معجر او
مقام مادر او را چگونه شرح دهم ***** كه هست مادر گيتى، كنيز دختر او
ز وصف اكبر او عاجزيم «پيرويا» ***** كه اكبر است زهر نامدار، اصغر او
سرش به نيزه فراز آمد و شئون و شرف ***** فرازتر بود از هفت آسمان سر او
سعادتى به زمين داد و دولتى به سما ***** تن مطهّر پاك و سر منوّر او
نديد مهر و مهى و نيافت دسته گلى ***** سپهر چون سر او، زمين چو پيكر او٢

***
هر آنچه بيشترش خون ز تن به در مى‌شد ***** گل بهشت جمالش شكفته‌تر مى‌شد
به پيش نيزه‌ى دشمن، به شوق حضرت دوست ***** ز شوق جان و تمناى دل سپر مى‌شد
به پيش آن اثرى كش به سينه بود ز عشق ***** خدنگ و نيزه و شمشير، بى‌اثر مى‌شد
سرم فداى قدوم شهيد زنده دلى ***** كه از نگون شدن از زين، ز عرش بر مى‌شد

[١] سيماى شاعران فارس در هزار سال؛ ج ٢، ص ٨٢٨.

[٢] شب شعر عاشورا؛ ص ٦٩.