بِناوِرْت (د ٤٧٩ق / ١٠٨٦م)، لقب ابن عباد، رهبر مسلمانان سَرَقوسه (واقع در جنوب شرقی صِقِلیه) در رویارویی با حملۀ نُرمانها. تاریخ‌نگاران اروپایی نام او را به صورتهای مختلف ثبت كرده‌اند (نک‌ : EI²، اما در منابع كهن اسلامی به او اشاره نشده است. بناورت احتمالاً نیای محمد بن عباد بوده است كه یك قرن و نیم بعد شورش مسلمانان صقلیه برضد فردریك دوم را رهبری كرد. اندك اطلاعاتی كه درباره بناورت در دست است، تنها از طریق دشمنانش ــ كه شجاعت و مهارت او را در فرماندهی و فنون جنگی ستوده‌اند ــ برجای مانده است (نک‌ : عباس، ١٣١-١٣٢؛ EI²). برخوردهای او با نرمانها از ٤٦٤ق / ١٠٧٢م آغاز شد. پیش از آن، كنت راجر كه از سوی بُدوئن شاه صلیبی بیت‌المقدس به قلوریه واقع در جنوب ایتالیا فرستاده شده بود تا در فتح آنجا به برادر خود یاری رساند (بریتانیكا، VIII / ٦٣٤؛ نیز نک‌ : مقریزی، ٢ / ٣٢٥)، با همكاری ابن ثُمنه، فرمانروای سرقوسه و قطانیه واقع در سواحل شرقی صقلیه، رفته رفته از قلوریه به صقلیه راه یافته بود (ابن اثیر، ١٠ / ١٩٦- ١٩٨؛ عبدالحمید، ٣ / ٤٩١- ٤٩٢).
بناورت در ٤٦٧ق كنت راجر را ــ كه فرمانده نرمانها بود ــ در نزدیكی قطانیه شكست داد و حدود ٦ سال بعد (٤٧٤ق / ١٠٨١م) موفق شد فرمانروای آنجا را كه از سوی كنت راجر گمارده شده، و از اسلام به مسیحیت گرویده بود، با وعده‌ها و هدایایی به طرف خود جلب كند و قطانیه را موقتاً به تصرف درآورد (احمد، ٦٢؛ عباس، همانجا؛ نُرویچ، ٢٥٤-٢٥٥). وی در ٤٧٧ق / ١٠٨٤م به قصد تسخیر قلوریه شهرهایی از جمله نقطره را مورد تاخت و تاز قرار داد و صومعه رُكّاداسینو را اشغال كرد و راهبه‌های آن را به اسارت گرفت (عباس، همانجا؛ ٢EI؛ نرویچ، ٢٥٥, ٢٩٧). این حادثه مسیحیان را برضد او برانگیخت و راجر با استفاده از این فرصت بخشهایی از صقلیه را كه هنوز در اختیار مسلمانان بود، تصرف كرد. سرانجام، صقلیه در ٤٨٤ق / ١٠٩١م تماماً به تصرف نرمانها درآمد (احمد، ٦٢-٦٣؛ محمداحمد، ٣ / ٢٠، حاشیۀ ٢). آخرین نبرد بناورت و راجر در ٤٧٩ق در دریا و نزدیك سواحل سرقوسه رخ داد. بناورت در این نبرد شكست خورد و خود نیز در دریا غرق شد (عباس، همانجا؛ EI٢؛ نرویچ، ٢٥٧). پس از مرگ او، همسر و پسرش به اتفاق برخی از بزرگان مسلمان از معركه گریختند. ابن حمدیس این واقعه را به نظم كشیده، ولی از بناورت یاد نکـرده است (ص ٣٣؛ نرویچ، همانجا؛ آماری، II / ٣١٤؛ عباس، ١٣١، حاشیۀ ٥).

مآخذ

ابن اثیر، الكامل؛
ابن حمدیس، عبدالجبار، دیوان، به كوشش احسان عباس، بیروت، ١٩٦٠م؛
احمد، عزیز، تاریخ صقلیة الاسلامیة، ترجمۀ امین توفیق طیبی، الدار العربیة للكتاب، ١٩٨٠م؛
عباس، احسان، العرب فی صقلیة، بیروت، ١٩٧٥م؛
عبدالحمید، سعد زغلول، تاریخ المغرب العربی، اسكندریه، ١٩٩٠م؛
محمد احمد، محمدحلمی، حاشیه بر اتعاظ الحنفاء (نک‌ : هم‌ مقریزی)؛
مقریزی، احمد، اتعاظ الحنفاء، به كوشش محمدحلمی محمد احمد، قاهره، ١٣٩٠-١٣٩٣ق؛
نیز:

Amari, M., Biblioteca Arabo-Sicula, Torino / Rome, ١٨٨١;
Britannica, ١٩٧٨;
EI²;
Norwich, J.J., The Normans in the South, London, ١٩٦٧.

نوشین صاحب