آشباخ در هوخست آلمان متولد شد. تحصیلاتش را در هایدلبرگ با فلسفه و الٰهیات آغاز کرد، ولی پس از چندی به تاریخ روی آورد. در ١٨٤٢م به استادی کرسی تاریخ در دانشگاه بُن ‌آلمان، منصوب شد. در ١٨٥٣م مسئولیت همین کرسی را در دانشگاه وین به‌عهده گرفت و تا ١٨٧٢م در این مقام باقی ماند و سرانجام در ٢٥ آوریل ١٨٨٢م در این شهر درگذشت. از آنجا که آشباخ بیشتر زندگی علمی خویش را در وین گذرانده است، در پاره‌ای منابع او را اتریشی خوانده‌اند.

آثار

محور بیشتر پژوهشهای آشباخ دوره‌هایی از تاریخ اسپانیاست که غالباً به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با تاریخ نفوذ و گسترش اسلام در جنوب غربی اروپا ارتباط پیدا می‌کند. مهم‌ترین آثار او در این زمینه بدین قرار است:
١. «تاریخ اسپانیاییها و پرتغالیها در زمان سیادت مرابطان و موحدان»، ٢ جلد (چ ١٨٣٣-١٨٣٧). جلد اول شامل تاریخ مرابطان (٤٤٨-٥٤١ ق / ١٠٥٦-١١٤٧م)، امپراتوری کاستیلینها و پیدایش پادشاهی پرتغال، جلد دوم حاوی تاریخ موحدان (٥٢٤-٦٦٧ ق / ١١٣٠-١٢٦٩م) و سیطرۀ مسیحیان بر شبه‌جزیرۀ پیرنه (اسپانیا). مرابطان و موحدان نام ٢ سلسله از سلسله‌های اسلامی است که بیش از ٢ قرن بر شمال افریقا و اسپانیا فرمان راندند. آنان در اسپانیا طی جهادهای متعدد، فرمانروایان عیسوی را رام خویش ساختند و مایۀ گسترش و رونق فرهنگ اسلامی در این شبه‌جزیره شدند. کتاب نامبرده با عنوان تاریخ‌الاندلس‌ فی ‌عهدالمرابطین والموحدین به کوشش محمد عبدالله عنان به عربی ترجمه شده است.
٢. «تاریخ امویان در اسپانیا» دو جلد (١٨٢٩م). شامل شرح پیشرفتهای قوای اسلام در اندلس در دوران حکومت بنی‌امیه و ظهور امپراتوری مسیحی در اسپانیا. این کتاب یکی از منابع محمد عبدالله عنان در تألیف کتاب معروفش دولةالاسلام ‌فی ‌اندلس است.
٣. «تاریخ ویزیگوتها» (١٨٧٢م). شامل تاریخ ویزیگوتها یا گوتهای غربی. ویزگوتها مردمی بیابانگرد از نژاد ژرمن بودند که همراه با گوتهای شرقی در قرن ٣م در جنوب شرقی اروپا ماندگار شدند و کم‌کم به تأسیس یک پادشاهی موفق گشتند. در قرن ٥م دسته‌های عظیمی از آنان به اسپانیا مهاجرت کردند. در اواخر قرن ٧م اعراب از ضعف سیاسی ویزیگوتها استفاده کردند و سپاهی از بربرها و عربها در جبل‌الطارق پیاده کردند و نیروهای ویزیگوتها را از میان بردند. بر اثر گسترش قدرت مسلمانان در جنوب اسپانیا، ویزیگوتها به کوههای شمال این کشور روی آوردند و پادشاهی اسپانیایی‌ـ‌گوتیک خود را در ٩٩ق / ٧١٨م در آنجا بنیاد نهادند. در این نقطه از اسپانیا بود که انحطاط و خروج مسلمانان آغاز شد. مقداری از تحقیقات آشباخ نیز دربارۀ مورها (مغربیها) است. اسپانیاییها و پرتغالیها به تازه‌واردان مسلمان که مخلوطی از اعراب و بربرهای شمال آفریقا بودند، نام «مور» دادند، ولی رفته‌رفته این اصطلاح با کلمۀ «مسلمان» (و بالأخص مسلمانان شمال آفریقا) مترادف شد.

مآخذ

آمریکانا، اینترنشنال، ذیل «Visigoths»؛
بستانی (فؤاد افرام)؛
لین پول، استانلی، طبقات سلاطین اسلامی، ترجمۀ عباس اقبال، تهران، دنیای کتاب، ١٣٦٣ش، صص ٣٤-٤٠، نیز:

London University, Library Catalogue of the School of Oriental and African Studies, I, ١٩٦٣;
University of Chicago, Catalog of the Oriental Institute Library, I. P. ٢٥٤;
Webster's Biographical Dictionary, ١٩٨٠.

مجدالدین کیوانی