دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٦١٢ - ابن طویر
ابن طویر
نویسنده (ها) :
رضا انزابی نژاد
آخرین بروز رسانی :
سه شنبه ٢٠ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِبْنِ طُوَیْر، ابومحمد عبدالسلام بن حسن قیصرانی (٥٢٥-٦١٧ق / ١١٣١-١٢٢٠م)، تاریخنگار مشهور و از صاحب منصبان عالیرتبۀ اواخر عهد فاطمیان مصر. از زندگانی او اطلاع زیادی در دست نیست. ابن دقماق (ص ١٢) در شرح کوی دارالانماطی مینویسد: «این کوی از قدیمترین کویهای مصر است و بسیاری از بزرگان از آن جمله ابن طویر در آنجا سکنى داشتهاند». ابن طویر در روزگار صلاحالدین ایوبی میزیست و تاریخی به نام نزهةالمقْلَتین فی اخبار الدولتین تألیف کرد (EI٢). این کتاب که قلقشندی (٢ / ١٠٠) آن را تاریخ الدولة الفاطمیة نامیده، از میان رفته است، ولی بسیاری از مورخان از جمله مقریزی و ابوالمحاسن و نیز خود قلقشندی همواره از او نقل قول میکنند. اهمیت تاریخ ابن طویر و وسعت مطالب آن به خصوص از روایات قلقشندی معلوم میشود که پیوسته به ابن طویر استناد جسته است (نک : ١ / ١٠٣، ٢ / ١٠٣، ١١٥، ٣ / ٤٧٦، ٥١٨). این نکته نیز که ابن خلدون در نوشتن تاریخ خود کتاب ابن طویر را اساس تألیف خویش قرار داده است، اهمیت آن را روشنتر میسازد. ابن خلدون مینویسد: اخبار فاطمیان را از کتاب ابن اثیر و تاریخ دولت فاطمیان تألیف ابن طویر و اندکی هم از نوشتۀ ابن المسیحی برگرفتهام (٤ / ١٧٤).
مآخذ
ابن خلدون، العبر؛
ابن دقماق، ابراهیم بن محمد، الانتصار لواسطة عقد الامصار، بولاق، ١٣١٤ق / ١٨٩٦م؛
قلقشندی، احمد بن علی، صبح الاعشی، قاهره، ١٣٨٣ق / ١٩٦٣م؛
نیز:
EI٢.
رضا انزابینژاد