اِبْنِ وَصیفْ شاه، ابواسحاق ابراهیم بن وصیف شاه (یا سیف شاه)، مورخ مصری. حاجی خلیفه (١ / ٣٠، ٦١٣) درگذشت او را در ٥٩٩ ق / ١٢٠٣ م و بغدادی (١ / ١٠) در ٥٩٦ ق / ١٢٠٠ م دانسته است. بعضی دیگر چون خالدوف (I / ٤٤٦) و بروکلمان (GAL, I / ٤٠٩;
GAL, S, I / ٥٧٤) وی را تا ٦٠٦ ق / ١٢٠٩ م زنده دانسته‌اند. این نظر باتوجه به یکی از آثار خطی وی با عنوان جواهر البحور و وقائع الامور که وقایع مصر را تا ٦٠٦ ق ثبت کرده است ( فهرس المخطوطات المصورة، ٢ / ١٠٨)، درست می‌نماید.
ابن‌وصیف شاه یکی از بزرگان مصر در عصر خویش بوده و احتمالاً در روضه، یکی از جزایر نیل نزدیک قاهره زندگی می‌کرده است (مصطفی، ٢ / ١٩٤). او چند اثر تاریخی از خود بر جای نهاده که مورخان بعدی چون قلقشندی (١ / ٣٦٩، ٢ / ٢٩٣، ٣٢٢، ٥ / ٤٨٢)، مقریزی (جم‌ ) و ابن تغری بردی (١ / ٣٨) از آنها بهره جسته‌اند.

آثـار

العجائب الکبیر، که مختصر آن توسط کارادُوو در ١٨٩٨ م در پاریس به چاپ رسیده است (مصطفی، همانجا). نسخۀ خطی کامل آن به شمارۀ ٦٨٧ در موزۀ بریتانیا (ریو، ٤٦٨) و نسخه‌ای دیگر از آن در انستیتو خاورشناسی شوروی به شمارۀ ٩٥٩٤ موجود است (خالدوف، همانجا). اثر دیگر وی، جواهر البحور و وقائع الامور و عجائب الدهور فی اخبار الدیار المصریة است و چنانکه گفته شد، مشتمل بر حوادث مصر تا ٦٠٦ ق است (مصطفی، همانجا؛ فهرس المخطوطات المصورة، همانجا) و نسخ متعددی از آن در موزۀ گوتا (پرچ، III / ٢٥٧)، وین (فلوگل، II / ١٤٧)، پاریس (دوسلان، I / ٣٣٠) و لایپزیک (فولرس، ٢١١) موجود است. آثار دیگری نیز برای او بر شمرده‌اند، چون: اخبار مدینة السوس (حاجی خلیفه، ١ / ٣٠؛ ابن‌ایاس، ١(١) / ٦٥) و نزهة الغیضة فی فضایل الروضة (مصطفی، بغدادی، همانجاها).

مآخذ

ابن‌ایاس، محمد بن احمد، بدائع الزهور، قاهره، ١٤٠٢ ق؛
ابن تغری بردی، النجوم؛
بغدادی، هدیه؛
حاجی خلیفه، کشف؛
فهرس المخطوطات المصورة، قاهره، ١٩٥٦ م؛
قلقشندی، احمد بن علی، صبح الاعشی، قاهره، ١٣٨٣ ق؛
مصطفی، شاکر، التاریخ العربی و المؤرخون، بیروت، ١٩٨٠ م؛
مقریزی، احمد بن علی، الخطط، به کوشش گاستون ویت، قاهره، ١٩٢٤ م؛
نیز:

De Slane;
Flügel, Gustav, Die arabischen, persischen und türkischen Handschriften, Wien, ١٨٦٢;
GAL;
GAL, S;
Khalidov;
Pertsch;
Rieu, Charles, Supplement to the Catalogue of the Arabic Manuscripts, London, ١٨٩٤;
Vollers, K., Katalog der islamischen,… Handschriften, Leipzig, ١٩٠٦.

قهار مقیمی