اِعْتِبارْخان (د ١٢ ربیع‌الاول ١٠٣٢ ق / ٤ ژانویۀ ١٦٢٣ م)، خواجه‌سرا، دیوان‌سالار و حاكم آگره در دورۀ اكبر و جهانگیر، امپراتوران مغول هند. نام اصلی اعتبارخان دانسته نیست و آگاهی ما از زندگی و مشاغل او بیشتر به روزگار جهانگیر مربوط است؛ بجز آن گفته شده است كه پیش از این، زمان خان و بهادرخان را خدمت می‌كرد و در ٩٧٤ ق / ١٥٦٦ م چون این دوخان شیبانی در جنگ با اكبر، پادشاه هند كشته شدند، اعتبار خان به اكبر پیوست (ابوالفضل، ٢ / ٢٨٩-٢٩٥؛ جهانگیر، ٤٢٩؛ كیول‌رام، ١١؛ حسینی، ٣٦٧) و حدود ٣ سال در دیوان او به خدمت پرداخت.
اعتبارخان پس از تولد شاهزاده سلیم (٩٧٧ ق / ١٥٦٩ م) كه بعدها با لقب جهانگیر به سلطنت رسید، به مقام ناظر دیوان و سرپرست شاهزاده گمارده شد (جهانگیر، همانجا؛ حسینی، ٣٤٦؛ شاهنواز، ١ / ١٣٤). او در نخستین سال حكومت جهانگیر (١٠١٤ ق / ١٦٠٥ م) لقب اعتبار خان گرفت (كیول‌رام، همانجا) و سال بعد (١٠١٥ ق) كفالت گوالیار به او واگذار شد (همانجا؛ جهانگیر، ٦٥). اعتبار خان تا ١٠٣١ ق در دیوان جهانگیر خدمت كرد و از سوی او به منصب «پنج هزاری ذات و سه هزار سوار و سپس چهار هزار سوار» سرافراز شد و به حكومت آگره، پایتخت هند، منصوب، و محافظت از قلعۀ آگره و خزانۀ حكومتی به او واگذار شد (همو، ٢١٢، ٣٩٢؛ حسینی، همانجا؛ قس: خافی‌خان، ٣٣٣).
اعتبارخان در كشمكش میان جهانگیر و فرزندش شاه جهان، از جهانگیر حمایت كرد و در برابر هجوم شاه جهان به آگره در ١٠٣٢ ق / ١٦٢٣ م سخت پای فشرد و نیروهای شاه جهان را از ورود به قلعۀ آگره بازداشت. پس از این رخداد، جهانگیر به پاس پایداری و وفاداری اعتبارخان، لقب ممتاز خان و منصب شش هزاری ذات و پنج هزار سوار بدو داد (جهانگیر، ٤٠٩-٤١٠؛ حسینی، ٣٦٧؛ قس: كیول‌رام، ١٢).
اعتبارخان پس از ٥٦ سال خدمت به جهانگیر، درگذشت (جهانگیر، ٤٢٩). از یادگارهای او در آگره، ساختمانی برجای مانده است (محمد لطیف، ١٩٦).

مآخذ

ابوالفضل علامی، اكبرنامه، به كوشش مولوی عبدالرحیم، كلكته، ١٨٧٩ م؛
جهانگیر گوركانی، محمد، جهانگیر نامه، به كوشش محمد هاشم، تهران، ١٣٥٩ ش؛
حسینی، كامگار، مآثر جهانگیری، به كوشش عذرا علوی، علیگره، ١٩٧٨ م؛
خافی خان نظام‌الملكی، محمد هاشم، منتخب اللباب، به كوشش كبیرالدین احمد و غلام قادر، كلكته، ١٨٦٥ م؛
شاهنوازخان، مآثر الامرا، به كوشش مولوی عبدالرحیم، كلكته، ١٨٨٨ م؛
كیول‌رام، تذكرة الامراء، به كوشش معین الحق و انصار زاهدخان، كراچی، ١٩٨٦ م؛
نیز:

Muhammad Latif, Agra, Calcutta, ١٨٩٦
مجید سمیعی