اِسْلاميّه‌، شهر كوچكی‌ در بخش‌ مركزي‌ شهرستان‌ فردوس‌ (استان‌ خراسان‌). نام‌ پيشين‌ اين‌ شهر باغستان‌ بود ( فرهنگ‌ جغرافيايی‌ آباديها...، ٥) كه در سرشماري‌ ١٣٥٥ش‌ به‌ اسلاميه‌ تبديل‌ يافت‌ ( فرهنگ‌ آباديها...، ٢١/ ٢٠١). اين‌ شهر در ٣٤ و ١٠ عرض‌ جغرافيايی‌ و ٥٨ و ١٥ طول‌ شرقی‌ (مفخم‌ پايان‌، ١/ ٥٤)، در ارتفاع‌ ٣٣٠ ،١متري‌ از سطح‌ دريا و در ٥ كيلومتري‌ شمال‌ خاوري‌ شهر فردوس‌ قرار گرفته‌ است‌ ( فرهنگ‌ جغرافيايی‌ آباديها، همانجا).
آب‌ و هواي‌ اسلاميه‌ معتدل‌ و خشك‌ است‌. آب‌ مورد نياز اين‌ محل‌ در گذشته‌ از قنات‌ و رودخانۀ فصلی‌ تأمين‌ می‌شد ( فرهنگ‌ جغرافيايی‌ ايران‌، ٩/ ٤٤)، اما در حال‌ حاضر از طريق‌ آب‌ لوله‌كشی‌ چاه‌ تأمين‌ می‌شود، هر چند آب‌ قنات‌ نيز هنوز مورد استفاده‌ است‌ ( فرهنگ‌ جغرافيايی‌ آباديها، همانجا). پوشش‌ گياهی‌ طبيعی‌ محل‌ شامل‌ كلپوره‌، شاه‌تره‌، درمنه‌، پودنه‌ و گياهان‌ مرتعی‌ است‌ و جانوران‌ وحشی‌ از جمله‌ گرگ‌، شغال‌، روباه‌، خرگوش‌، كبك‌ و سينه‌ سياه در پيرامون‌ آن‌ زندگی‌ می‌كنند (همانجا).
اسلاميه‌ از گذشته‌ به‌ سبب‌ برخورداري‌ از باغهاي‌ زيبا، محل‌ گردشگاهی‌ اهالی‌ شهرستان‌ فردوس‌ به‌ شمار می‌آمد. خيابان‌ طويلی‌ كه‌ آب‌ در دو طرف‌ آن‌ جاري‌ بود و چنارهاي‌ كهنسال‌ آن‌ را سيراب‌ می‌كرد، زيبايی‌ خاصی‌ به‌ اين‌ نقطۀ ييلاقی‌ داده‌ بود ( فرهنگ‌ جغرافيايی‌ ايران‌، همانجا).
اين‌ شهر در ١٣٢٩ش‌ كه‌ روستايی‌ بيش‌ نبود، تنها داراي‌ ٢٢١ نفر سكنه‌ بود (همانجا)، اما جمعيت‌ آن‌ در ١٣٥٥ش‌ به‌ ٧٣١ ،٣نفر (٨٣٢ خانوار) افزايش‌ يافت‌ ( فرهنگ‌ آباديها، همانجا) و در ١٣٦٥ش‌ به‌ ٤٦٧ ،٤نفر (٠٥٧ ،١خانوار) رسيد ( سرشماري‌...، ١٥). نسبت‌ جنسی‌ در اين‌ شهر برابر ١٠٣ است‌ و ٣/ ٤١% از جمعيت‌ آن‌ را افراد كمتر از ١٤ سال‌ تشكيل‌ می‌داد (همان‌، ١٨) كه‌ اين‌ خود نشانگر جوانی‌ جمعيت‌ و در نتيجه‌، بالا بودن‌ بار تكفل‌ در ميان‌ خانوارهاي‌ ساكن‌ است‌. اسلاميه‌ شهري‌ مهاجرپذير است‌، به‌ اين‌ معنا كه‌ ٤/ ٥٧% جمعيت‌ آن‌ متولد ساير نقاط بوده‌اند (همانجا). علاوه‌ بر اين‌، ٦/ ٦٢% از جمعيت‌ ٦ ساله‌ به‌ بالاي‌ اين‌ شهر باسواد هستند كه‌ اين‌ نسبت‌ در ميان‌ مردان‌ به‌ ٤/ ٧٣% و در بين‌ زنان‌ به‌ ٦/ ٥١% می‌رسد. جمعيت‌ فعال‌ اين‌ شهر بيشتر در بخشهاي‌ كشاورزي‌ (٧/ ٣٠%)، صنعت‌ (٢٤%) و گروه‌ عمدۀ ساختمان‌ (٧/ ١٢%) به‌ فعاليت‌ اشتغال‌ داشتند (همانجا). شهر اسلاميه در ١٣٦٥ش‌ داراي‌ ٩٧٠ واحد مسكونی‌ بود (همان‌، ١٩). جمعيت‌ آن‌ در ١٣٧٠ش‌، ٩٩٦ ،٤نفر بوده‌ است‌ ( آمارنامه‌...، ١٦).
اسلاميه‌را هنوزمی‌توان‌شهري‌كشاورزي‌ به‌شمارآورد.محصولات‌ عمدۀ توليدي‌ در اين‌ شهر، گذشته‌ از غلات‌، شامل‌ زعفران‌، پنبه‌، چغندرقند، انار و انگور است‌. بافت‌ قاليچه در اين‌ شهر رواج‌ دارد، تا جايی‌ كه‌ از وجود هزار دار قالی‌ فعال‌ در اين‌ شهر خبر داده‌اند ( فرهنگ‌ جغرافيايی‌ آباديها، همانجا).
زبان‌ مردم‌ اسلاميه‌ فارسی‌ است‌ و همگی‌ شيعه‌ هستند. ساكنان‌ شهر را مردمی‌ با ذوق‌ معرفی‌ كرده‌اند ( فرهنگ‌ جغرافيايی‌ ايران‌، همانجا).

مآخذ

آمارنامۀ استان‌ خراسان‌ (١٣٧١ش‌)، سازمان‌ برنامه‌ و بودجه‌ استان‌ خراسان‌، تهران‌، ١٣٧٣ش‌؛
سرشماري‌ عمومی‌ نفوس‌ و مسكن‌ (١٣٦٥ش‌)، نتايج‌ تفصيلی‌، شهرستان‌ فردوس‌، مركز آمار ايران‌، ١٣٦٨ش‌؛
فرهنگ‌ آباديهاي‌ كشور (١٣٥٥ش‌)، استان‌ خراسان‌، مركز آمار ايران‌، تهران‌، ١٣٥٥ ش‌؛
فرهنگ‌ جغرافيايی‌ آباديهاي‌ كشور (فردوس‌)، ادارۀ جغرافيايی‌ ارتش‌، تهران‌، ١٣٦٣ش‌، ج‌ ٥٣؛
فرهنگ‌ جغرافيايی‌ ايران‌ (آباديها)، استان‌ نهم‌، دايرۀ جغرافيايی‌ ستاد ارتش‌، تهران‌، ١٣٢٩ش‌؛
مفخم‌ پايان‌، لطف‌الله‌، فرهنگ‌ آباديهاي‌ ايران‌، تهران‌، ١٣٣٩ش‌.

عباس‌ سعيدي‌