پُرْتْ سودان‌، (عربی‌: بورسودان‌، بورتسودان‌)، بندری‌ در جمهوری‌ سودان‌ در كرانۀ دریای‌ سرخ‌. این‌ بندر در °١٩ و ´٣٧ عرض‌ شمالی‌ و °٣٧ و ´١٣ طول‌ شرقی‌ در استان‌ بحرالاحمر قرار دارد و جمعیت‌ آن‌ در ١٣٨٣ش‌ / ٢٠٠٤م‌ حدود ١٠٠‘٤٥٩ تن‌ برآورد شده‌ است‌ ( انكارتا؛ «فرهنگ‌...»). پرت‌ سودان‌ تنها بندر مهم‌ بازرگانی‌ِ سودان‌ در سواحل‌ دریای‌ سرخ‌ است‌ كه‌ خود متشكل‌ از ٣ بندرگاه‌ به‌ نامهای‌ شمالی‌، جنوبی‌ و سبز است («بندرگاه‌...»).
بخش‌ قابل‌ توجهی‌ از تجارت‌ خارجی‌ سودان‌ از طریق‌ این‌ بندر صورت‌ می‌گیرد. گاو و گوسفند زنده‌، پوست‌، صمغ‌ عربی‌ و پنبه‌ عمده‌ترین‌ صادرات‌ سودان‌ از این‌ بندر است‌ ( انكارتا؛ كلمبیا).پرت‌ سودان‌ دارای‌ پالایشگاه‌ نفت‌ است‌ و نفت‌ از آنجا به‌وسیلۀ خط لوله‌ای‌ كه‌ در ١٣٥٦ش‌ / ١٩٧٧م‌ كشیده‌ شده‌ است‌، به‌ خرطوم‌ انتقال‌ می‌یابد (همانجا؛ هالت‌، ٢٢٩).
هرچند كه‌ بخش‌ بزرگی‌ از بازرگانی‌ خارجی‌ سودان‌ از طریق‌ پرت‌ سودان‌ صورت‌ می‌گیرد، اما این‌ بندرِ تازه‌ بنیاد نقش‌ چندانی‌ در رویدادهای‌ تاریخی‌ سودان‌ نداشته‌ است‌. در ١٣٢٢ق‌ / ١٩٠٤م‌ عملیات‌ ساخت‌ بندر پرت‌ سودان‌ توسط انگلیسیها به‌ جای‌ بندر سواكن‌ آغاز شد و در طول سالهای‌ ١٩٠٥-١٩٠٦م‌ ساخت‌ تأسیسات‌ بندری‌ آن‌ به‌ پایان‌ رسید؛ از این‌ پس‌، به‌تدریج‌ از اهمیت‌ بندر سواكن‌ كاسته‌ شد و پرت‌ سودان‌ جای‌ آن‌ را گرفت («شهرها...»، I / ٦٦٣؛ حسین‌
، ٣ / ١٢٤٩).

در ١٣٠٣ش‌
/ ١٩٢٤م‌
انگلیسیها برای‌
دست‌
یابی‌
ِ آسان‌
تر به‌
محصول‌
پنبۀ سودان‌
، راه‌
آهنی‌
كه‌
شهر كَسَلا را به‌
پرت‌
سودان‌
در كنار دریای‌
سرخ‌
متصل‌
می‌
ساخت‌
، احداث‌
كردند و این‌
امر بر اهمیت‌
پرت‌
سودان‌
افزود (هالت‌
، ١٥١-١٥٢). با بازگشایی‌
كانال‌
سوئز، پرت‌
سودان‌
رونق‌
بیشتری‌
یافت‌
و تأسیسات‌
آن‌
دیگر پاسخگوی‌
حجم‌
بالای‌
آمد و شد كشتیهای‌
تجاری‌
نبود؛ به‌
همین‌
سبب‌
، دولت‌
سودان‌
به‌
فكر راه‌
اندازی‌
دوبارۀ بندر سواكن‌
افتاد (همو، ٢٢٩).

مآخذ

حسین‌
، احمد، موسوعة تاریخ‌
مصر، قاهره‌
، ١٤٠٦ق‌
/ ١٩٨٥م‌
؛
هالت‌
، پ‌
. م‌
. و م‌
. و. دالی‌
، تاریخ‌
سودان‌
بعد از اسلام‌
، ترجمۀ محمدتقی‌
اكبری‌
، مشهد، ١٣٦٦ش‌
؛
نیز:

Cities of the World, Michigan, ١٩٨٧;
The Columbia Encyclopedia, ٢٠٠١;
Encarta Reference Library, ٢٠٠٤;
«
Port Sudan Harbour»
, Sea Ports Corporation
, www.sudanports.net;
The World Gazetteer www.world-gazetteer.com.

بهزاد لاهوتی‌