بَسیط (اسپانیایی‌: آلباثته‌)، استان‌ و شهر مركز آن‌، در جنوب‌ شرقی‌ اسپانیا. ابن‌حیان‌ (٥ / ٤٠٠) و ابن‌ابار (٢ / ٢٢٣) در سدۂ ٧ق‌ / ١٣م‌ برای‌ نخستین‌ بار از این‌ شهر نام‌ برده‌اند؛ نام‌ اسپانیایی‌ آن‌ از البسیط عربی‌ گرفته‌ شده‌ است‌ (²EI )
بسیط در بخش‌ شرقی‌ دشت‌ لامانچا، در محل‌ آغاز شیب‌ آن‌ به‌ سوی‌ دریای مدیترانه‌، در میان دو دره بزرگ‌ سِگورا و خوكار (ركلو،I / ٧٨٧)، و در شرق‌ طلیطله‌ و مادرید قرار دارد (تازی‌، ٣٢٠). استان بسیط میان‌°٣٨ تا°٣٩ و´٤٣ عرض‌ شمالی‌ و صفر درجه‌ تا°٢ و´٤٧ طول‌ شرقی‌ واقع‌ است‌ IV / ٦٣) .(EUE,
بسیط در اواخر حكومت‌ اسلامی‌ در اندلس‌، شكل‌ گرفت‌ و شناخته‌ شد. پیش‌ از آن‌، سرزمینهای‌ آن‌ جزو شهرهای‌ قرطبه‌، غرناطه‌، مرسیه‌ و بلنسیه‌ بود و زمانی‌ كه‌ آن‌ شهرها به‌ بخشهای‌ غرب‌ و شرق‌ و جنوب ملحق‌ شدند، گسترۀ وسیعی‌ از سرزمینهای‌ آنها ازجمله چند دژ نام بسیط یافتند (مونس‌، ٢ / ٢٢٣). از رخدادهای‌ تاریخی‌ این‌ شهر در حكومت‌ اسلامی‌، می‌توان‌ از جنگ‌ شدید نیروهای‌ مسلمان و مسیحی در ٥٤٠ق‌ / ١١٤٦م نام برد كه‌ در جریان‌ آن مستنصر سیف‌الدوله آخرین فرمانروای بنی‌هود به دست نیروهای‌ مسیحی‌ كشته‌ شد (نك‌ : ابن‌ابار، ٢ / ٢٥١-٢٥٢؛ ضبی‌، ٣٣؛ گنثالث‌ پالنثیا،٨٤ ؛ زایبولد،.(٣٥١ پس‌ از كشته‌شدن‌ سیف‌الدوله‌ نخست‌ ابن‌عیاض و پس از او ابن‌مَردَنیش (در ٥٤٢ق‌ / ١١٤٧م‌) شرق‌ اندلس‌ را تصرف‌ كردند (دندش‌، ٩٣-٩٤).
در نیمه سدۀ ٧ق‌ / ١٣م‌ به‌ دنبال‌ هجوم‌ مجدد نیروهای‌ مسیحی‌ به‌ شرق‌ اندلس‌، این‌ منطقه‌ به‌ تصرف آنها درآمد و تاظهور دولت‌ جدید غرناطه‌، در سلطه آنها باقی ماند (نك‌ : عنان‌، ٢٠-٢١). سلسله بنی‌نصر كه دولت غرناطه را تشكیل داد، شرق‌ اندلس‌ را هم‌ تصرف‌ كرد (ابن‌ خطیب‌، ١٦). پس‌ از آنكه‌ اندلس‌ از سلطۀ مسلمانان‌ خارج‌ شد، بسیط اهمیت‌ خود را از دست‌ داد، تا آنجاكه‌ به‌ بخش‌ كوچكی‌ از جنجاله‌ بدل‌ گردید. در ١٨٣٤م‌ با تشكیل‌ استان‌ بسیط ، شهر بسیط مركز آن‌ شد (مونس‌، ٢ / ٢٢٣-٢٢٤).
جمعیت‌ شهر بسیط كه‌ در ١٨٧٧م‌ نزدیك‌ به‌ ١٩ هزار نفر بود، در ١٣٦١ش‌ / ١٩٨٢م‌ به‌ ١١٠هزار نفر افزایش‌ یافت‌. جمعیت‌ استان‌ نیز در همان‌ سال‌ حدود ٣١٧ هزار نفر بود (نكـ: ركلو، I / ٧٩٢ ؛بریتانیكا، .(I / ٢٠٦
بسیط به‌ سبب‌ قرار گرفتن‌ در محل‌ برخورد چند راه‌ ارتباطی‌ نقش‌ اساسی‌ در تاریخ‌ اسپانیا داشته‌ است‌. خطوط راه‌ آهن‌ ساحل‌ شرقی‌ اسپانیا از این‌ شهر می‌گذرد (ركلو، تازی‌، همانجاها). در سرزمینهای‌ اطراف بسیط انواع گیاهان‌ رشد می‌كند. از محصولات‌ آن زعفران‌، میوه و زیتون قابل ذكر است‌؛ همچنین صنعت چاقوسازی‌ بسیط در سراسر اسپانیا معروف‌ است‌ ( بریتانیكا، همانجا). شهر قدیم‌ بسیط در كنار شهر جدید همچنان پابرجاست (تازی‌، همانجا).

مآخذ

ابن‌ابار، محمد، الحلة السیراء، به‌ كوشش‌ حسین‌ مونس‌، قاهره‌، ١٩٨٥م‌؛
ابن‌حیان‌، حیان‌، المقتبس‌، به‌ كوشش‌ چالمتا و دیگران‌، مادرید، ١٩٧٩م‌؛
ابن‌ خطیب‌، محمد، كناسهالدكان‌ بعد انتقال‌ السكان‌، به‌ كوشش‌ محمد كمال‌ شبانه‌، قاهره‌، ١٩٦٨م‌؛
تازی‌، عبدالهادی‌، حاشیه‌ بر المن‌ بالامامه ابن‌ صاحب‌ الصلاه، بیروت‌، ١٩٨٧م‌؛
دندش‌، عصمت‌، الاندلس‌ فی‌ نهایهالمرابطین‌، بیروت‌، ١٤٠٨ق‌ / ١٩٨٨م‌؛
ضبی‌، احمد، بغیةالملتمس‌، به‌ كوشش‌ كودرا، مادرید، ١٨٨٤م‌؛
عنان‌، محمدعبدالله‌، نهایةالاندلس‌ و تاریخ‌ العرب‌ المتنصرین‌، قاهره‌، ١٣٨٦ق‌ / ١٩٦٦م‌؛
مونس‌، حسین‌، حاشیه‌ بر الحلة السیراء (نكـ: همـ ، ابن‌ ابار)؛
نیز:

Britannica, ١٩٨٦;
EI² ;
EUE;
Gonzalez Palencia, A., Historia de la Espana musulmana, Barcelona, ١٩٢٥;
Reclus, E., Nouvelle Geographie universelle, Paris, ١٨٨٥;
Seybold, C. F., «Hispano - Arabica» , ZDMG, ١٩٠٩, vol. LXIII.

پرویز امین‌