این منطقه در عهد باستان كیلیكیا نام داشت (YA, V/ ٣٦٣١؛ سامی، ٢/ ١١٢٨؛ تكسیه، ٣/ ٢٧١) و سپس به تاشلیك كیلیكیا (= كیلیكیای سنگلاخ) تبدیل شد؛ سرانجام از دورۀ سلجوقیانِ آناتولی به بعد، ایچ ایلی (= ولایت یا عشیرۀ داخلی) نام گرفت (YA، همانجا؛ IA, V(٢)/ ٩٢٨).

موقعیت جغرافیایی و وضع طبیعی

استان ایچل بین °٣٢ و ´٥٦ و °٣٥ و ´١١ طول شرقی و °٣٧ و ´٢٦ و °٣٦ و ´١ عرض شمالی قرار دارد (YA, V/ ٣٦١٧). مساحت آن ٨٥٣‘١٥ كمـ٢ است و ٢٪ كل مساحت كشور تركیه را در برمی‌گیرد (همانجا؛ «دایرةالمعارف ... »، XX/ ٢١). مركز این استان شهر مرسین است و شهرستانهای تابع آن اینهاست: اَرْدم لی آنامور، گلنار، موط، سیلیفكه و طرسوس (EI٢, III/ ١٠٠٦؛IA, V(٢)/ ٩٣٠ ). ٢٥٪ اراضی ایچل پوشیده از جنگل و ٤/ ٥٩٪ آن كوهستانی و ٢/ ١١٪ جلگه‌ای است (YA، IA، همانجاها). از رودهای این استان گوگ‌سو، سیحان، طرسوس، لیمونلوچای و آنامورچای را می‌توان نام برد (YA, V/ ٣٦٣٠-٣٦٣١).
جمعیت استان برابر سرشماری عمومی سال ١٩٩٠ م/ ١٣٦٩ش، حدود ٠٠٠‘٢٦٦‘١ نفر بوده كه در مقایسه با سرشماری سال ١٩٨٥م، ٢٤٪ افزایش داشته است. از كل جمعیت استان ٢٨٤‘٧٨٧ نفر در شهرها و بقیه در روستاها زندگی می‌كنند («آمار ... »، ٢٩). ایچل از نظر جمعیت هفتمین استان تركیه است (همان، ٧).

پیشینۀ تاریخی

در ٦٢١ ق/ ١٢٢٤م علاءالدین كیقباد بخش اعظم ایچل را به تصرف خود درآورد. در ٦٥٢ق/ ١٢٥٤م قرامانیان (قرامان اوغوللری) در بخشهایی از ایچل حكومت امیرنشین تأسیس كردند (YA, V/ ٣٦٣٢) قرامانیان از ٧٢٧ تا ٨٢٠ ق/ ١٣٢٧ م تا ١٤١٧م در ایچل ولارند به طور مستقل حكومت كردند (اوزون چارشیلی، ٣٦). از اواخر سدۀ ١٥ م ایچل تحت حاكمیت عثمانی قرار گرفت، ولی بخشهایی از آن مدتها از نفوذ دولت دور ماند. ایچل نخست به عنوان یك شهرستان (سنجاق) جزو ایالت قرامان شد و سپس به ایالت قبرس پیوست (IA، همانجا؛ EI٢, III/ ١٠٠٧)؛ پس از آن جزو توابع ایالت آدانا درآمد. در این مرحله ایچل از ٥ قضا (بخش) سیلیفكه، ارمناك، موط، گلنار و آنامور، همچنین ٦ ناحیه و ٣٢١ قریه تشكیل می‌شد، IA)، همانجا). در تمام این دوران مركز شهرستان ایچل، سیلیفكه بود (همانجا؛ سامی، ٤/ ٢٦٠٤). پس از تشكیل حكومت جمهوری تركیه، ایچل به صورت یكی از استانهای كشور تركیه درآمد، IA)، نیز EI٢، همانجاها).

وضع اقتصادی

به طور كلی ٢٠٪ از زمینهای ایچل قابل كشت است ( میدان لاروس، VI/ ١٩٦) و سویا، تخم پنبه، بادام زمینی، زیتون، لیمو و پرتقال از محصولات آنجاست. دام‌پروری نیز در ایچل رونق دارد («دایرةالمعارف»، XX/ ٢٢, ٢٣). از صنایع مهم این استان می‌توان صنایع چوب، صابون‌سازی، نساجی و نخ ریسی را نام برد. ایچل دارای معادن كرم، آهن، سرب و مس است. از تأسیسات مهم صنعتی آن پالایشگاه نفت «آتش» مرسین است. علاوه بر آن، صنعت گردشگری نیز از نظر اقتصادی برای استان ایچل حائز اهمیت است ( میدان لاروس، همانجا).

آثار تاریخی و نقاط دیدنی

در نواحی مختلف استان ایچل خرابه‌های شهرها و قصبات بسیاری دیده می‌شود كه به دست یونانیها، مقدونیها و رومیان بنا شده‌اند (سامی، همانجا)؛ از آن جمله بقایای شهر باستانی سیلیفكه، قلعه‌ای مربوط به سدۀ ١١ م دوران بیزانس بر روی تپه و قلعۀ قورغوس را می‌توان نام برد (تكسیه، ٢٧٤-٢٧٥).

مآخذ

تكسیه، شارل، كوچوك آسیا، ترجمۀ علی سعاد، استانبول، ١٣٤٠ق؛
سامی، شمس‌الدین، قاموس الاعلام، استانبول، ١٣٠٦ ق؛
نیز:

Census oƒ Population ١٩٩٠, State Institute of Statistics, Ankara, ١٩٩١;
EI٢;
IA;
Meydan-Larousse, Istanbul, ١٩٨٧;
Türk ansiklopedisi, Ankara, ١٩٧٢;
Uzunçarsılı, İ. H., Anadolu beylikleri, Ankara, ١٩٨٤;
YA.
جلال خسروشاهی