بوگْرا، شهر و مركز بخشی‌ به‌ همین‌ نام‌ در ایالت‌ راج‌شاهی‌ بنگلادش‌. بخش‌ بوگرا با مساحت‌ ٩٠٢‘٢ كم‌ـ٢ و جمعیتی‌ حدود ٧٠٠‘٢٤١‘٣ تن (١٣٨٣ش‌ /٢٠٠٤م‌) («فرهنگ‌...»)، در شمال بنگلادش‌ واقع‌ است‌ (فرزین‌نیا، ١٣).
این‌ بخش‌ در ١٢٣٦ق‌ /١٨٢١م‌ در دورۀ حاكمیت‌ انگلستان‌ بر شبه‌ قارۀ هند رسماً به‌عنوان‌ یك ‌حوزۀ اداری‌ بنیاد نهاده‌ شد («بوگرا»). بخش‌ شرقی‌ این‌ ناحیه‌ میان‌ رودخانه‌های‌ جامونا و كاراتویا از زمینهای‌ پست‌ و مردابی‌ تشكیل‌ شده‌، و قسمت‌ غرب‌ آن‌ مرتفع‌ است‌ ( بریتانیكا، II /١١٨). بوگرا منطقه‌ای‌ زلزله‌خیز و در معرض‌ تندبادهای‌ موسمی است و همواره‌ جریان‌ سیلهای‌ شدید آن‌ را تهدید می‌كند I /١٢٥٤) , EI٢؛ فرزین‌نیا، ٩).
بوگرا از مناطق صنعتی‌ بنگلادش‌ است‌ و زغال‌ سنگ‌ و سنگ‌ آهك از معادن عمدۀ آن به شمار می‌رود (همو، ١٣). شرایط مساعد اقلیمی‌ بوگرا را به‌ یكی‌ از مراكز كشت‌ برنج‌ بدل‌ ساخته‌ است‌. اراضی‌ وسیعی‌ از این ناحیه واقع‌ در غرب‌ رودخانۀ جامونا مسطح‌ و جلگه‌ای‌ است و به‌كشت برنج اختصاص دارد ( بریتانیكا، همانجا).
شهر بوگرا در ˚٢٤ و ΄٥١ طول شرقی و ˚٨٩ و ΄٢٢ عرض‌ شمالی‌ در كنارۀ غربی‌ رود كاراتویا یكی‌ از شاخه‌های‌ رود جامونا واقع‌ است‌ («اطلس‌...»،١٢٥ ، نیز فهرست‌،.(٢٢ جمعیت‌ این‌ شهر در ١٣٨٣ش‌ /٢٠٠٤م‌، ٨٠٠‘٢١٨ تن برآورد شده‌ است‌ («فرهنگ‌»). بوگرا بر سر راههای‌ ارتباطی‌ قرار دارد و از مراكز تجارتی‌ بنگلادش‌ به‌ شمار می‌رود. از مهم‌ترین‌ فعالیتهای‌ اقتصادی‌ اهالی‌ این‌ شهر، پرورش‌ كرم‌ ابریشم‌ و تولید پارچه‌های‌ ابریشمی‌، و نیز تولید كاغذ و صابون‌ را می‌توان‌ نام‌ برد (آكاندا، ٩٩, ١١٢؛ كلمبیا). ٦ كالج‌ وابسته‌ به دانشگاه راج‌شاهی در این شهر به‌ فعالیت‌ مشغول‌اند (همانجا).
آثار تاریخی‌ برجای‌ مانده‌ در بوگرا پیشینۀ آن‌را به‌ سدۀ ٢ق‌م‌ می‌رساند. بنای «پوندرانگر» در مهاستانگره‌، واقع در بخش‌ بوگرا از آثار این‌ دوره‌ است‌ (علیزاده‌، ١٢٤). قلعۀ گلی‌ شیرپور كه‌ در ١٠٠٥ق‌ / ١٥٩٧م‌ بنا شده‌، از دیگر آثار تاریخی‌ بوگراست‌ (EI٢، همانجا).
اهالی‌ بوگرا غالباً مسلمان‌ هستند. از زمان‌ اسلام‌ آوردن‌ مردم‌ بوگرا آگاهی‌ چندانی‌ در دست‌ نیست‌، اما ظاهراً در سدۀ ٧ق‌ /١٣م‌ به‌ طور گروهی‌ به‌ اسلام‌ گرویده‌اند، زیرا بسیاری‌ از روستاها در این‌ منطقه‌ نامهای‌ هندو دارند، در حالی‌كه‌ هیچ‌ هندویی‌ در آن‌ روستاها ساكن‌ نیست‌ (همانجا).

مآخذ

علیزادۀ اسماعیل‌ كندی‌، عزیز، شناسنامۀ فرهنگی‌ بنگلادش‌، تهران‌، ١٣٧٩ش‌؛
فرزین‌نیا، زیبا، بنگلادش‌، تهران‌، ١٣٧٣ش‌؛
نیز:

Akanda, L., Social History of Muslim Bengal, Dacca, ١٩٨١;
«Bogra» ,www.bogra.info /place١.html;
Britannica, micropaedia, ١٩٧٨;
Britannica Atlas, Chicago, ١٩٩٦;
The Columbia Encyclopedia, ٢٠٠١;
EI^٢;
The World Gazetteer, www. world-gazetteer.com / home.htm
لیلا رضایی‌