پاپی‌، از بخشهای‌ شهرستان‌ خرم‌آباد در استان‌ لرستان‌. نام‌ این‌ بخش‌ برگرفته‌ از نام‌ ایل‌ پاپی‌ (ه‌ م) است‌. بخش‌ پاپی‌ با حدود ٤٠٠‘١ كمـ٢ وسعت‌، در جنوب‌ خاوری‌ شهرستان‌ خرم‌آباد قرار گرفته‌، و مركز آن‌ شهر سپید دشت‌ است‌. این‌ بخش‌ ٥ دهستان‌ به‌ نامهای‌ كشور، سپید دشت‌، چم‌سنگر، تنگ‌ هفت‌ و گریت‌، و ٢٠١ آبادی‌ مسكونی‌ دارد ( جغرافیا ... ، ٢ / ١٠٩٤؛ نشریه‌ ...، ٥٣؛ سرشماری‌، نتایج‌، پانزده‌؛ نامه‌ ... ).
بخش‌ پاپی‌ از شمال‌ به‌ شهرستان‌ دورود و بخشهای‌ مركزی‌ و زاغه‌ از بخشهای‌ خرم‌آباد، از جنوب‌ به‌ استان‌ خوزستان‌، از خاور به‌ بخش‌ زَزوماهرو از بخشهای‌ الیگودرز، و از باختر به‌ بخش‌ مركزی‌ خرم‌آباد و شهرستان‌ پل‌ دختر محدود است‌ (همانجا).
پاپی‌ منطقه‌ای‌ كوهستانی‌ است‌ و با وجود كوههای‌ بلند و ارتفاع‌ بسیار وجنگلهای‌ انبوه‌، آب‌وهوایی ‌ییلاقی‌ دارد. بسیاری‌ از گذرگاههای‌ آن‌ در زمستان‌ با ریزش‌ برف‌ مسدود می‌گردد. آب‌ و هوای‌ سردسیری‌ پاپی محیط بسیار مناسبی‌ را برای‌ زندگی‌ عشایر كوچنده‌ای‌ كه‌ زمستانها را در اطراف‌ اندیمشك‌ و در بخش‌ الوار گرمسیری‌ سپری‌ می‌كنند، فراهم‌ آورده‌ است‌ (ایزد پناه‌، ٣ / ١٥٩-١٦٠).
كوههای‌ بخش‌ پاپی‌ كه‌ بیش‌ از دوهزار متر ارتفاع‌ دارند، اینهاست‌: تاف‌ و هشتاد پهلو در دهستان‌ كشور؛ كَلا، شَبران‌، شبان‌ كُش‌، دیرو، دارنماز، رَگ‌ سِریجه‌ در دهستان‌ گریت‌؛ گُداخِر، گِروه‌، گریوه‌ و لاوه‌ در دهستان‌ تنگ‌ هفت‌ ( فرهنگ ‌جغرافیایی ‌كوهها ... ، ٢ / ٢٠٤، ٢١٥، ٢١٨، ٢١٩، ٢٢٧، ٢٣٣، ٢٣٨، ٢٣٩، ٢٤٢، ٢٥١). بیشتر این‌ كوهها از جنگلهای‌ انبوه‌ بلوط، زال‌ زالك‌، گلابی‌ و انگور جنگلی‌ پوشیده‌ است‌ (ساكی‌، ١٩٧؛ ایزدپناه‌، ٣ / ١٥٨-١٥٩).
در بخش‌ پاپی‌ چندین‌ رودخانۀ فصلی‌ و دائمی‌ جریان‌ دارد. رودخانۀ سِزار، یكی‌ از شاخه‌های‌ عمدۀ رودخانۀ دز مهم‌ترین‌ آنهاست‌. آب‌ سرخ‌ (سرخاب‌)، شصت‌ ماهرو، آب‌ واسك‌، آب‌ مأمون‌ و آب‌ زز و شباندر از دیگر رودخانه‌های‌ این‌ بخش‌ است‌ كه‌ همگی‌ به‌ رودخانۀ سزار می‌ریزند (نک‌ : فرهنگ‌ جغرافیایی‌ آبادیها ... ، ٩٠، ٣٥٣؛ افشین‌، ١ / ٢٩٩-٣٠١، ٣١٣).
گذران‌ زندگی‌ مردم‌ بخش‌ پاپی‌ بر پایۀ كشاورزی‌، باغداری‌ و دامداری‌ است‌. كشاورزی‌ در این‌ بخش‌ به‌ دو صورت‌ آبی‌ و دیم‌ رواج‌ دارد. آب‌ مورد نیاز از رودخانه‌ها و چاههای‌ ژرف‌ تأمین‌ می‌شود. گندم‌، جو و بنشن‌ از محصولات‌ كشاورزی‌، و انگور، زردآلو و سیب‌ از محصولات‌ باغی‌ آنجاست‌. دامداری‌ فعالیت‌ اصلی‌ مردم‌ پاپی‌ است‌ و فرآورده‌های‌ دامی‌ آن‌ شامل‌ لبنیات‌، گوشت‌، پوست‌ و پشم‌ است‌ ( فرهنگ جغرافیایی‌آبادیها، ٩١).
بیشتر جمعیت‌ این‌ بخش‌ را افراد ایل‌ پاپی‌ تشكیل‌ می‌دهند (همانجا). جمعیت‌ این‌ بخش‌ در ١٣٧٨ش‌ ٧٤٤‘٢٢ تن‌ بوده‌ است‌ ( نامه‌).

مركز بخش‌

در ١٣١٧ ش‌ كه‌ منطقۀ پاپی‌ به‌ بخش‌ تبدیل‌ شد، روستای «حكومتی‌» واقع‌ در دهستان‌ كشور به‌ عنوان‌ مركز آن‌ تعیین‌ گردید. پس‌ از مدتی‌، مركز این‌ بخش‌ به‌ ایستگاه «كشور»، و سپس‌ در ١٣٢٥ ش‌ به‌ روستای «سپیددشت‌» منتقل‌ شد. سپیددشت‌ در اردیبهشت‌ ١٣٨١ رسماً به‌ شهر تبدیل‌ گشت‌ و شهرداری‌ آن‌ تأسیس‌ شد ( نامه‌).شهر سپیددشت‌، مركز بخش‌ پاپی‌ در ٤٨ و ١٣ طول‌ شرقی‌ و ٣٣ و ٢٦ عرض‌ شمالی‌ و در ارتفاع‌ ١٤٢‘١ متری‌ از سطح‌ دریا واقع‌ است‌ (پاپلی‌، ٣١٤؛ قس‌: فرهنگ‌ جغرافیایی‌ آبادیها، ٣٥٣). سپیددشت‌ كه‌ در گذشته‌ اِسپی‌رَزیل‌ نامیده‌ می‌شد، پس‌ از احداث‌ راه‌آهن‌ سراسری‌ به «سه‌ پیچ‌ دشت‌» و سپس‌ به «سپیددشت‌» معروف‌ گردید (همانجا). این‌ شهر در مسیر راه‌آهن‌ دورود به‌ اندیمشك‌ قرار گرفته‌ است‌ و رودخانۀ سزار از كنار آن‌ می‌گذرد. آب‌ وهوای‌ این‌ شهر معتدل‌ مایل‌ به‌ گرم‌ و نیمه‌ خشك‌ است‌ (جعفری‌، ٣ / ٧٠٩).
بر اساس‌ سرشماری‌ ١٣٧٥ش‌، جمعیت‌ سپید دشت‌ ٢٠٨‘٤ تن‌ بوده‌ است‌ ( سرشماری‌،شناسنامه‌، ١٠).

مآخذ

افشین‌، یدالله‌، رودخانه‌های‌ ایران‌، تهران‌، ١٣٧٣ش‌؛
ایزدپناه‌، حمید، آثار باستانی‌ و تاریخی‌ لرستان‌، تهران‌، ١٣٧٦ش‌؛
پاپلی‌ یزدی‌، محمد حسین‌، فرهنگ‌ آبادیها و مكانهای‌ مذهبی‌ كشور، مشهد، ١٣٦٧ش‌؛
جعفری‌، عباس‌، دایرةالمعارف‌ جغرافیایی‌ ایران‌، تهران‌، ١٣٧٩ش‌؛
جغرافیای‌ كامل‌ ایران‌، وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌، تهران‌، ١٣٦٦ش‌؛
ساكی‌، علی‌ محمد، جغرافیای‌ تاریخی‌ و تاریخ‌ لرستان‌، خرم‌آباد، ١٣٤٣ش‌؛
سرشماری‌ عمومی‌ نفوس‌ و مسكن‌ (١٣٧٥ش‌)، شناسنامۀ آبادیهای‌ كشور، شهرستان‌ خرم‌آباد، مركز آمار ایران‌، تهران‌، ١٣٧٦ ش‌؛
همان‌، نتایج‌ تفصیلی‌؛
فرهنگ‌ جغرافیایی‌ آبادیهای‌ كشور (خرم‌آباد)، سازمان‌ جغرافیایی‌ نیروهای‌ مسلح‌، تهران‌، ١٣٧٣ ش‌؛
ج‌ ٥٨؛
فرهنگ‌ جغرافیایی‌ كوههای‌ كشور، سازمان‌ جغرافیایی‌ نیروهای‌ مسلح‌، تهران‌، ١٣٧٩ش‌؛
نامۀ بخشداری‌ پاپی‌، مورخ‌ ٢٥ / ١٠ / ٨١، شم‌ ١١٥٠؛
نشریۀ اسامی‌ عناصر و واحدهای‌ تقسیماتی‌ به‌ همراه‌ مراكز، معاونت‌ سیاسی‌ وزارت‌ كشور، تهران‌، ١٣٨٠ش‌.

علی‌ كرم‌همدانی‌