بَحْرِ زَنْج، نامی که جغرافی‌نویسان مسلمان به قسمت غربی اقیانوس هند که از خلیج عدن تا ماداگاسکار امتداد دارد، اطلاق کرده‌اند. این نام از نام ساحل مجاور آن، مشهور به بلادزنج یا زنگبار گرفته‌شده اسن. زنگبار را مأخوذ از «رنگ» و «زنگی» فارسی (پهلوی زنگیک به معنای سیاه‌پوست) دانسته‌اند (EI٢).
در آثار جغرافیای عصر اسلامی آگاهیهای محدود و گاه متناقضی از این دریا و سواحل آن منعکس است. چنانکه آورده‌اند: دریای‌زنج در منطقۀ گرم و سوزانی قرار گرفته است و از شدت گرمای آب، جانوری در آن نمی‌تواند بزید و آب شور و غلیظ است و در آن کشتیرانی نمی‌شود (ابن رسته، ١٠٠). نیز گفته‌اند: این دریا میان اقلیم اول و خط استوا قرار گرفته است (همدانی، ٦٤). دربارۀ منبع آب این دریا هم روایتی افسانه‌ای یاد کرده‌اند (مسعودی، ١/ ١١٣؛ ابن عبدالمنعم، ٥٨٦).
دریای‌زنج را بسیار تاریک توصیف کرده، و گفته‌اند که از شدت تاریکی چیزی در آن دیده نمی‌شود (اصطخری، ٣١؛ ابن‌حوقل، ١/ ٤٦).
در احسن‌التقاسیم از ١١ دریا که دریای‌زنج هم یکی از آنهاست، نام برده شده است (مقدسی، ١٧). برخی عقیده داشتند که اقیانوس شرقی (بحرالمحیط شرقی)، از چین و هند تا زنج ادامه دارد (بیرونی، ٢/ ٥٣٧؛ ابوالفدا، ٢٥) و برخی دیگر بحر زنج را همان دریای هند می‌دانستند (یاقوت، ١/ ٥٠١؛ قزوینی، ١٠٦؛ قس: بلخی، ١(١)/ ١٨٣) که وزش بادهای تند از جانب عمان به مدت ٢ماه در سال موجب ایجاد امواج بلند در آن می‌گردید (ابن‌فقیه، ٢٩٦). در کتاب عجائب‌الخلوقاتِ قزوینی داستانهای شگفت‌انگیزی دربارۀ جزایر موجود در این دریا از جمله حکایت جزیرۀ سوخته که کمتر کسی بدانجا سفر کرده، نقل شده است (ص ١٠٦-١٠٧).

مآخذ

ابن‌حوقل، محمد، صورةالارض، به کوشش کرامرس، لیدن، ١٩٣٨م؛
ابن‌رسته، احمد، الاعلاق النفیسة، به کوشش دخویه، لیدن، ١٨٩١م؛
ابن عبدالمنعم، محمد، الروض المعطار، به کوشش احسان عباس، بیروت، ١٩٨٠م؛
ابن فقیه، احمد، مختصر کتاب البلدان، به کوشش دخویه، لیدن، ١٣٠٢ق؛
ابوالفدا، تقویم البلدان، به کوشش رنو و دوسلان، پاریس، ١٨٤٠م؛
اصطخری، ابراهیم، مسالک الممالک، به کوشش دخویه، لیدن، ١٩٢٧م؛
بلخی، محمود، بحرالاسرار، به کوشش حکیم محمد سعید و دیگران، کراچیف ١٩٨٣م؛
بیرونی، ابوریحان، القانون المسعودی، حیدرآباد، ١٣٧٤ق/ ١٩٥٥م؛
قزوینی، زکریا، عجائب المخلوقات، دارالتحریرللطبع و النشر؛
مسعودی، علی، مروج‌الذهب، به کوشش یوسف اسعدداغر، بیروت، ١٣٨٥ق/ ١٩٦٥م؛
مقدسی، محمد، احسن‌التقاسیم، لیدن، ١٩٠٦م؛
همدانی، حسن، صفةجزیرةالعرب، به کوشش محمدبن علی اکوع، بیروت، ١٤٠٣ق/ ١٩٨٣م؛
یاقوت، بلدان؛
نیز:

EI٢.
بهزاد لاهوتی