بِطْرَوش، شهری‌ در اندلس‌. این‌ شهر در ٦٠ كیلومتری‌ شمال‌ قرطبه‌ و در ایالت‌ كنونی‌ پوثوبلانکـوی‌ اسپانیا قرار دارد (²EI) بطروش‌ در دوره اسلامی‌ اندلس‌ از توابع‌ فَحص‌ البَلّوط و بزرگ‌ترین‌ شهر آن‌ به‌ شمار می‌رفت‌.
یاقوت از جایی موسوم به بُطروح نیز نام‌ برده‌، و آن‌ را قطعه‌ای‌ از توابع‌ فحص‌ البلوط دانسته است‌ (١ / ٦٦٣). دشت‌ گسترده فحص‌ البلوط كه‌ ادریسی‌ آن‌ را اقلیم‌ بلالطه‌ خوانده‌ است‌ (٢ / ٥٣٨)، در شمال‌ طلیطله‌ قرار داشت‌ (مونس‌، ٢ / ١٧٩؛ عنان‌، حاشیه‌... ، ٤ / ٤٢). به‌ گفته ادریسی‌ میان‌ بطروش‌ تا قرطبه‌ ٤٠ میل‌ و تا دژ غافق‌ ٧ میل‌ فاصله‌ بود (٢ / ٥٨٠).
شهر بطروش‌ در دورۀ اسلامی‌ بسیار آباد و پرجمعیت‌، و دارای‌ دژهای‌ مستحكم‌ و برج‌ و باروهایی‌ استوار بوده‌ است‌ كه‌ همچون‌ كمربندی‌ ساكنانش‌ را از تعرض‌ مصون‌ نگه‌ می‌داشت‌. مردم‌ این‌ ناحیه‌ به‌ دلاوری‌ شهرت‌ داشتند. كوهها و دشتهای‌ بطروش‌ از دیرباز پوشیده‌ از درختان‌ بلوط بود. میوۀ این‌ درختان‌ كه‌ به‌ هنگام‌ قحطی و خشك‌سالی مردم‌ را از گرسنگی‌ می‌رهانید، بهترین‌ نوع‌ بلوط در سراسر اندلس‌ به‌ شمار می‌رفت‌؛ از این‌رو، ساكنان‌ بطروش‌ به‌ پرورش و كاشت‌ آن‌ سخت‌ اهتمام‌ می‌ورزیدند (ابن‌ عبدالمنعم‌، ٩٣؛ سالم‌، ١ / ١٧٩؛ ²EI ) بطروش‌ تنها ناحیه‌ در اندلس‌ بود كه‌ در آن‌ معدن‌ جیوه‌ وجود داشت‌ و از آنجا به‌ سراسر جهان‌ اسلام‌ صادر می‌گشت‌ (نک‌ : زهری‌، ٨٧).
بربرهای‌ ساكن‌ بطروش‌، در ٢٨٨ق‌ / ٩٠١م‌ برضد امیرعبدالله‌ شوریدند كه‌ به‌ قتل‌ رهبر آنان‌ انجامید (²EI) در ٥٥٠ق‌ / ١١٥٥م‌ ابوزید عبدالرحمان‌ بن‌ یكیت‌ فرمانروای‌ قرطبه‌ از سوی‌ موحدون‌ به‌ دژ بطروش‌ كه‌ در تصرف‌ مسیحیان‌ بود، حمله‌ برد. در این‌ نبرد فرمانده‌ سپاه‌ قشتاله‌ (كاستیل‌) اسیر، و به‌ مراكش‌ برده‌ شد (عنان‌، عصر... ، ١ / ٣٤٤). یاقوت‌ به‌ یكی‌ از فقیهان‌ این‌ شهر، به‌ نام‌ ابوجعفر احمد بن‌ عبدالرحمان‌، محدث‌ و فقیه‌ مالكی‌ مذهب‌ اشاره‌ كرده‌ است‌ (همانجا).

مآخذ

ابن‌ عبدالمنعم‌ حمیری‌، محمد، الروض‌ المعطار، به‌ كوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ١٩٨٤م‌؛
ادریسی‌، محمد، نزهة المشتاق‌، بیروت‌، ١٤٠٩ق‌ / ١٩٨٩م‌؛
زهری‌، محمد، الجعرافیة، به‌ كوشش‌ محمد حاج‌صادق‌، پرت‌ سعید، مكتبه الثقافـة الدینیه‌؛
سالم‌، سحر عبدالعزیز، تاریخ‌ بطلیوس‌ الاسلامیة و غرب‌ الاندلس‌ فی‌ العصر الاسلامی‌، اسكندریه‌، ١٩٨٩م‌؛
عنان‌، محمد عبدالله‌، حاشیه‌ بر الاحاطۀ ابن‌ خطیب‌، قاهره‌، ١٣٩٧ق‌ / ١٩٧٧م‌؛
همو، عصر المرابطین‌ و الموحدین‌ فی‌ المغرب‌ و الاندلس‌، قاهره‌، ١٣٨٣ق‌ / ١٩٦٤م‌؛
مونس‌، حسین‌، حاشیه‌ بر الحلة السیراء ابن‌ ابار، قاهره‌، ١٩٨٥م‌؛
یاقوت‌، بلدان‌؛
نیز :

EI٢
عزت‌ ملاابراهیمی‌