بُبَشْتَر، دژی استوار در رشته کوههای جنوبی اندلس که در عصر اسلامی از توابع کورۀ (استان) ریّه به شمار می‌رفت و در ٣٠ فرسخی قرطبه، شمال غربی مالقه و شمال شرقی رنده قرار داشت (ادریسی، ٢/ ٥٧٠؛ یاقوت، ١/ ٤٨٦؛ عنان، حاشیه...، ٣/ ٢٧٩).
این دژ به سبب موقعیتش، از پایگاههای مهم مخالفان دولت اموی به شمار می‌رفت که به به سبب شورش ابن حفصون که در ٢٦٧ق/ ٨٨١م آنجا را پایگاه خود قرار داده بود، شهرت یافت و به تدریج ناراضیان حکومت از سراسر اندلس در آنجا گردآمدند و دیری نپایید که سراسر کوهستانهای جنوبی به تسخیر آنان درآمد (ﻧﻜ : ابن قوطیه، ١٠٤، ١٢٠-١٢١؛ ابن حیان، ٣/ ٩-١٠، ١٦، ٩٠؛ حمیدی، ٢/ ٤٧٦؛ نویری، ٢٣/ ٣٩١).
دامنۀ ناآرامیهای بیشتر که بیش از ٥٠ سال به طول انجامید، با دورۀ زمامداری ٤ تن از امیران اموی مصادف بود: نخست محمد بن عبدالرحمان که توانست تا حدی شورشیان را آرام گرداند. پس او منذر پس از یک محاصرۀ طولانی نزدیک بود کار قیام را یکسره سازد، اما به ناگاه درگذشت و شورش بالا گرفت (ابن عبدریه، ٤/ ٤٩٦؛ ابن خطیب، ٢٥، ٣١؛ عنان، دولة...، ١(١)/ ٣٠٩، ٣٢٠-٣٢١)؛ اما وقتی برادرش عبدالله به امارت نشست، رهبر شورشیان صلح خواست، مشروط‌بر آنکه ولایت ببشتر را به او دهند. با اینهمه، وی به تجدید سازماندهی نیروهای خود پرداخت و باز سر به شورش برداشت. عبدالله در ٢٧٦ق/ ٨٨٩م به قلعۀ ببشتر تاخت و بخشی از آن را منهدم کرد، ولی جنگ و گریزها همچنان ادامه یافت و به دورۀ عبدالرحمان سوم کشیده شد (ابن‌حیان، ٣/ ٩٩-١٠٠، ﺟﻤ ؛ ابن‌عذاری، ٢/ ١٣١-١٣٣ ﺟﻤ ؛ نویری، ٢٣/ ٣٩٦-٣٩٨). سرانجام، عبدالرحمان پس از نبردهای طولانی در ٣١٥ق این دژ را تسخیر کرد و به دستور او برج و بارو و ساختمانها و کلیساهای آنجا و حتێ مسجدی را که ابن‌حفصون بنا کرده بود، ویران کردند (عنان، همان، ١(٢)/ ٣٨٥-٣٨٨).
اما به نظر می‌رسد بیشتر بعدها درباره عمارت شد، زیرا در ٤٣٤ق ادریس‌بن یحیێ از خاندان بنی‌حمود در آنجا ادعای خلافت کرد و به نام خود خطبه خواند (ابن خطیب، ١١٦، ١٤١-١٤٣). با اینهمه، در سدۀ ٧ق/ ١٣م دژ نظامی بیشتر ویرانه‌ای بیش نبود (EI٢, S, ١٥٣). ببشتر امروزه در ٥/ ١ فرسخی شمال شرقی شهر کاراترای اسپانیا قرار دارد (EI١, II/ ٧٣٦). بقایای کلیسایی کهن نیز که در سدۀ ٣ق به دست ابن حفصون ساخته شده است، در آنجا به چشم می‌خورد (عنان، الآثار...، ٢٥٠-٢٥١).

مآخذ

ابن‌حیان، حیان، المقتبس، به کوشش ملچور آنتونیا، پاریس، ١٩٣٧م؛
ابن‌خطیب، محمد، اعمال الاعلام، به کوشش لوی پرووانسال، پاریس، ١٩٥٦م؛
ابن‌عبدریه، احمد، العقد الفرید، به کوشش احمدامین و دیگران، بیروت، ١٤٠٢ق؛
ابن عذاری، احمد، البیان المغرب، به کوشش کولن و لوی پرووانسال، لیدن ١٩٥١م؛
ابن قوطیه، محمد، تاریخ افتتاح الاندلس، به کوشش ابراهیم ابیاری، قاهره، ١٩٨٢م؛
ادریسی، محمد، نزهةالمشتاق، بیروت، ١٤٠٩ق/ ١٩٨٩م؛
حمیدی، محمد، جذوةالمقتبس، به کوشش ابراهیم ابیاری، بیروت، ١٤٠٣ق/ ١٩٨٣م؛
عنان، محمد عبدالله، الآثار الاندلسیة الباقیة فی اسبانیا و البرتغال، قاهره، ١٣٨١ق/ ١٩٦١م؛
همو، حاشیه بر الاحاطۀ ابن خطیب، قاهره، مکتبة خانجی؛
همو، دولة الاسلام فی الاندلس، قاهره، ١٩٨٨م؛
نوبری، نهایةالارب، به کوشش احمدکمال زکی و محمدمصطفێ زیاده، قاهره، ١٩٨٠م؛
یاقوت، بلدان؛
نیز:

EI١;
EI٢;
S.
عزت ملاابراهیمی