اوراس، رشته‌كوهی مرتفع و صعب‌العبور در افریقا. در طرف راست اوراس، شهرهای قلشانه، مجانه، قاصره، قصور، قفصه، الحمه، نفزاوه، سماطه، قسطیلیه، نفطه، تاملیل و مداله، در منطقۀ فرودین شهر قیروان واقع شده است و در طرف چپ آن شهرهای بسكره، تهودا و بادس قرار دارد (ابن‌حوقل، ١/ ٦٤). رود بزرگی كه از اوراس سرچشمه می‌گیرد، باغها و بیشه‌های شهر بسكره را سیراب می‌كند (ابن‌عبدالمنعم، ١١٤، ١٤٢؛ ابوعبید، ٧١٤، ٧٤١).
در انتهای این رشته كوه از سوی غرب تپه‌های كم ارتفاع زاب وجود دارد كه راه آهن بسكره از آن می‌گذرد (EI١, I/ ٥١٩-٥٢٠). ارتفاع كوههای بلند آن ٣٢٩‘٢ متر است. در ١٩٦٦ م/ ١٣٤٥ش جمعیت منطقۀ اوراس ٠٥٢‘٧٦٥ نفر بوده است (جوهری، ٢٣٣، ٢٣٦). قسمتهای مرتفع این جبال در زمستان و بهار پوشیده از برف است و سرمای آن به °١٢- می‌رسد (EI١, I/ ٥٢٠).
مهم‌ترین و بیشترین ساكنان اوراس بربرها با نژاد گوناگون هستند؛ البته اقوام دیگری ازجمله اعراب هم در آن مناطق زندگی می‌كنند (همان، I/ ٥٢١). مردم اوراس با اینکه پس از فتح مسلمانان، اسلام آوردند، با این حال برخی از آنان به ادیان دیگر معتقدند (همانجا).
در ٣٠٣ق ابویزید مخلد بن كیداد زناتی نک‌اری در این رشته كوه قیام كرد و بر بسیاری از نواحی افریقا مستولی شد و ظلم و كشتار فراوانی صورت گرفت كه در این میان، مسلمانان آزار فراوانی دیدند (ابن عبدالمنعم، ٦٥؛ ابوعبید، ٨٣١). در ٣٤٦ ق المعزّلدین الله كوههای اوراس را فتح كرد و ساكنین مخالف و سركش آن ناحیه مطیع وی گشتند (ابن اثیر، ٨/ ٤٩٨؛ مقریزی، ١/ ٩٣؛ ابن ظافر، ٢١).
اهالی اوراس تا زمان استیلای فرانسویان دارای حكومت مستقلی مبتنی بر مقررات اقوام بربر بوده‌اند (EI١, I/ ٥٢١-٥٢٢). دومین شورش و جنگهای چریكی الجزایر تا اوت ١٩٥٥، بر ضد فرانسویها منحصر به اوراس بود (كورنون، ١٧٢). انقلاب دینی یحیى بن سلیمان اوراسی در قرن ١٠م یكی از بزرگ‌ترین حوادث تاریخ اوراس است. وی از دانشمندان قسنطینه و اهل فتوا بود و به تصوف نیز گرایش داشت (سعدالله، ١/ ٢١٥). همچنین یكی از فعالان قیام برضد عثمانیها در منطقۀ اوراس ابوطیب بسكری بوده است (همو، ١/ ٣٩١). از جمله بناهای تاریخی اوراس می‌توان از قبر مادغوس نام برد (ابن عبدالمنعم، ٥٢٢).

مآخذ

ابن اثیر، الكامل؛
ابن حوقل، محمد، صورةالارض، لیدن، ١٩٣٨ م؛
ابن ظافر، علی، اخبار الدول المنقطعة، به كوشش آندره فره، قاهره، ١٩٧٢ م؛
ابن عبدالمنعم حمیری، الروض المعطار، به كوشش احسان عباس، بیروت، ١٩٨١ م؛
ابوعبید بكری، عبدالله، المسالك و الممالك، به كوشش وان لون و فره، تونس، ١٩٩٢ م؛
جوهری، یسرى، شمال افریقیة، اسكندریه، ١٩٧٦ م؛
حمیده، عبدالرحمان، جغرافیة الوطن العربی، بیروت، ١٩٩٠ م؛
سعدالله، ابوالقاسم، تاریخ الجزائر الثقافی، الجزائر، ١٩٥٨ م؛
كورنون، ماریان، تاریخ معاصر آفریقا از جنگ دوم جهانی تا امروز، ترجمۀ ابراهیم صدقیانی، تهران، ١٣٦٥ ش؛
مقریزی، احمد، اتعاظ الحنفا، قاهره، ١٣٨٧ ق/ ١٩٦٧ م؛
نیز:

EI١.
مرادعلی واعظی