مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٤٩ - نکته ٢

را بنگریم جز انتظام و انطباق و هماهنگی و جز آثار دخالت قصد و عمد و اراده در مخلوقات نمیبینیم.

راز آفرینش انسان صفحه ٤ مینویسد:

«دلایل بارزی که نشان میداد انسان در طول زمان با طبیعت انطباق یافته است امروزه با این نظریه تکمیل میشود که طبیعت هم به نوبه، خود را با انسان انطباق داده است.»

در صفحه ١٤٨ مینویسد:

«وقتی حجم زمین و وضع آن را در فضا در نظر بگیریم و انطباقات حیرت انگیزی را که برای پیدایش آن به کار رفته از نظر بگذرانیم خواهیم دید که اگر قرار بود این انطباقات بر حسب تصادف و اتفاق پیش بیاید برخی از آنها در یک میلیون احتمال به یک احتمال صورت میگرفت و مجموع آنها میلیاردها احتمال هم بیشتر لازم داشت. به همین جهت پیدایش زمین و نشئه حیات را در روی آن هرگز نمیتوان با قوانین مربوط به اتفاق و تصادف تطبیق نمود. عجیبتر از انطباق انسان به عوامل طبیعت، انطباق طبیعت به انسان است.»

٢. هدایت و راه یابی

از جمله آثار و علائمی که در خلقت موجودات مشاهده میشود و دلیل بر دخالت نوعی قصد و عمد و تدبیر است «راه یابی» اشیاء است. هر موجودی علاوه بر ارگانیزم و سازمان منظم داخلی، از یک نیروی مرموز برخوردار است که به موجب آن نیرو راه خود را به سوی آینده میشناسد. به عبارت دیگر اشیاء و موجودات در عین اینکه به حسب ساختمان مادی و جسمانی، کور و نابینا میباشند یک نوع بینش مرموزی آنها را رهبری میکند. این بینش مرموز را در ماوراء ساختمان جسمانی اشیاء باید جستجو کرد. اما اینکه ماهیت این بینش مرموز چیست و چگونه میتواند باشد؟ آیا در درون اشیاء نهفته است و یا صد در صد بیرونی است؟ و یا از قبیل کشش یک نیروی قویتر است موجودات را به سوی کمال، و به اصطلاح فلاسفه از قبیل تحریک و تأثیر معشوق است در عاشق؟ بحث دامنه داری است، و به هر حال دلیل و مؤید وجود قدرت مدبّری