لازم است قبلًا ذهن خواننده محترم را متوجه این نکته سازیم که مبحث مورد نظر این مقاله که شامل یک رشته مسائل به نام «مسائل وجود» است فصلی است که حکمای اسلامی در دورههای اخیر در فلسفه باز کردهاند و با اهتمام زیاد به بحث و تحقیق در اطراف مسائل آن پرداختهاند و این طبقه از حکما این مبحث را اساسیترین مباحث فلسفه به شمار آوردهاند زیرا به عقیده آنها اصول و قواعد اصلی فلسفه که به منزله «مفتاح حل» سایر مسائل فلسفی است در اینجا به دست میآید و در سایر مباحث با داشتن این مفتاحها میتوان توفیق حاصل کرد و نتایج قطعی به دست آورد.

البته بحث در «وجود» سابقه ممتد و طولانی دارد و همه مکاتب فلسفی یونان قدیم هر یک طبق سبک خویش در وجود بحث کردهاند و علت اینکه ارسطو در دائرة المعارف خود یک قسمت را که بعدها به نام «متافیزیک» یا «فلسفه اولی» یا «علم اعلی» معروف شد مجزا کرد و به یک رشته مسائل معین اختصاص داد همین بود که این مسائل بر محور وجود میچرخد و بحث از وجود است در مقابل سایر قسمتها که هر یک از آنها بحث از موضوع خاص دیگری است.

ارسطو در مقاله جیم رساله ما بعدالطبیعه که به «کتاب حروف» معروف است تصریح میکند که مباحث این قسمت در خور هیچیک از علوم طبیعی یا ریاضی نیست زیرا موضوع بحث این قسمت یک معنایی است اعم از موضوعات طبیعی و ریاضی و غیره.

مترجمین عربی، آن معنای اعم را در ترجمه کتابالحروف به کلمه «هویت» ترجمه کردهاند و بعدها حکمای اسلامی به جای کلمه «هویت» کلمه «موجودات» را استعمال کردهاند و شاید اول کسی که با این تعبیر مطلب را ادا کرده است ابو نصر فارابی در رسالات خویش است. به هر حال دانشمندان شرق و غرب این معنی را به طور مسلّم منتسب به ارسطو میدانند که فلسفه اولی و علم کلی که شامل کلیترین مسائل است بحث از وجود و موجود است و موضوع آن «وجود مطلق» است. علیهذا بحث در وجود سابقه ممتد و طولانی دارد بلکه اساساً فلسفه اولی بحث از وجود است.

ولی مسائلی که در فلسفه اسلامی به نام «مسائل وجود» خوانده میشود و در یک فصل علیحده جا داده میشود و این مقاله به طور جداگانه به آنها اختصاص داده شده یک عده مسائل مخصوصی است که تا آنجا که ما جستجو کرده و اطلاعاتی به دست