مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦٩ - نکته ٢

بدیهی است که استقصای بحث در آنچه امروز به صورت فنی مستقل و دامنهدار درآمده ربطی به مباحث مورد نیاز ما که در این سلسله مقالات فلسفی طرح شده ندارد ولی آنچه از آن قسمتها که تماسی با فلسفه دارد و به طوری است که ممکن است اگر ما نظریه خود را درباره آنها بیان نکنیم در ذهن خواننده محترم شبهات و اشکالاتی باقی بگذارد ناچاریم بیان کنیم خصوصاً آنکه بعضی از قسمتها که در همین مقدمه خواهد آمد تا آنجا که ما اطلاع داریم در اطراف آنها تاکنون تحقیقی نشده است.

در مقاله ١ تعریف فلسفه و موضوع و فایده آن بیان شد و در مقاله ٥ درباره صحت روش تعقلی که مورد استفاده فلسفه است بحث شد. در مقدمه این مقاله به مناسبت اینکه همان طوری که قبلًا اشاره شد مسائل مطروحه این مقاله پایه و اساس سایر مسائل فلسفی است و از لحاظ صناعی به منزله آغاز فلسفه محسوب میشود، به سایر قسمتهای لازم میپردازیم که شامل مطالب ذیل است:

(١). تمایز علوم.

(٢). موضوع چیست؟

(٣). نقطههای اتکاء مسائل علوم یا مبادی تصوریه و تصدیقیه.

(٤). نقطههای اتکاء فلسفه یا مبادی فلسفی.

(٥). اسلوب و روش فکر در فلسفه.

(٦). منشأ اختلاف علوم از لحاظ اصول متعارفه و موضوعه و اسلوب و روش.

تمایز علوم

هر علمی مجموعهای از مسائل است که در آغاز ظهور آن علم، بسیط و محدود بوده و بعد توسعه و افزایش یافته است. بشر از دوران قدیم تا کنون همواره مسائل علمی را دستهبندی میکرده و به هر دستهای نام مخصوص میداده: طب، هندسه، حساب، منطق، فلسفه و غیره؛ مثل اینکه هر دسته بخصوصی را به منزله افراد یک خانواده تشخیص میداد که همه آنها از اصل واحدی منشعب میشوند و به یک ریشه میپیوندند و همین جهت موجب امتیاز و جدایی آن دسته از مسائل از سایر مسائل