مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٦ - نکته ٢

با برهان نمیشود اثبات کرد و در این صورت برخی از تقسیمات معانی حقیقیه در مورد این معانی وهمیه، مثل بدیهی و نظری و مانند ضروری و محال و ممکن، جاری

---

بیان میکند کمتر مسألهای است که ارزش این مسأله را داشته باشد، خصوصاً با توجه به اینکه غفلت از این نکته فنی موجب لغزشهای زیادی از برای بسیاری از فلاسفه و غیر فلاسفه در قدیم و جدید شده است که به بعضی از آنها اجمالا اشاره خواهیم کرد.

از آنچه به نحو اختصار در اینجا ذکر میکنیم خواننده محترم حدس خواهد زد که تحقیق مفصل این مبحث منطقی در خور یک رساله مستقلی است ولی توضیحات ذیل با همه اختصار با اتکاء به قسمتهایی که در مقاله ٥ گذشت سر رشته مطلب را به دست خواننده محترم خواهد داد. این توضیحات را در چهار قسمت بیان میکنیم:

[١]. ارتباط تولیدی یعنی چه؟[٢]. افکار و ادراکات حقیقی چگونه با یکدیگر ارتباط تولیدی پیدا میکنند؟[٣]. چرا افکار و ادراکات اعتباری نمیتوانند با افکار و ادراکات حقیقی ارتباط تولیدی پیدا کنند؟[٤]. طریق سیر و سلوک فکری در اعتباریات چیست؟

ارتباط تولیدی یعنی چه؟

عالیترین و در عین حال شگفت انگیزترین فعالیتهای ذهنی همان است که به حسب اصطلاحات منطقی «فکر» نامیده شده است. فعالیت فکری این است که ذهن برای آنکه مطلبی را که بر وی مجهول است بر خویش معلوم سازد معلومات و اطلاعات قبلی خود را وسیله میسازد یعنی آنها را به طرز مخصوصی تجزیه و تألیف و تحلیل و ترکیب میکند تا بالاخره آن مجهول را تبدیل به معلوم میسازد. اطلاعات و معلومات قبلی ذهن به منزله «سرمایه» کار وی به شمار میرود که در آنها عمل میکند و از آنها سود میبرد و بر مقدار اصلی میافزاید.

البته در اینکه حدود کامیابی ذهن در این فعالیت چقدر است و تا چه اندازه ذهن میتواند با استفاده از معلومات و اطلاعات خود به کشف جدید نائل شود، و یا اینکه در هر فکری چه اندازه سرمایه اصلی لازم است و خود آن سرمایهها از کجا و از چه راه به