مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٥٦ - نکته ٢

عددی است زیرا وحدت عددی عین کثرت عددی نیست چه، نمیشود گفت یک فرد از انسان ده فرد است، ولی وحدت کلّی با کثرت عددی جمع میشود چنانکه مثلًا انسان (یک) نوع است و عین صدها هزار فرد است.

و از همین جا فهمیده میشود که هر وحدت، وحدت عددی نیست بلکه وحدت عددی یکی از افراد وحدت میباشد؛ یعنی وحدت و بالمقابله کثرت، اقسامی دارند.

از بیان فوق نتیجه گرفته میشود که:

(١). دو صفت عمومی به نام «وحدت» و «کثرت» در خارج داریم.

(٢). وحدت و کثرت اقسامی دارند.

انقسامات وحدت و کثرت

تقسیم ١: وحدت و کثرت از راه نوع وجود میشود منقسم شوند، زیرا وجود شئ یا جزئی است و در خارج و یا کلی است و در ذهن، و جزئی یا با ماده موجود است مانند یک یا چند درخت و یا بیماده مانند یک یا چند موجود مجرد، و کلی نیز یا نوع است و یا جنس (به اصطلاح منطق) مانند یک نوع که انسان بوده باشد و چند نوع که انسان و درخت بید بوده باشد و مانند یک یا چند جنس (البته باید کثرت در کلیات با کثرت عددی اشتباه نشود. ما گاهی میگوییم یک نوع، دو نوع، سه نوع؛ ولی این گویش به یک اعتبار عددی ذهنی متکی است و جز کثرتی است که در کلیات پیدا میشود، زیرا وحدت کلی این است که هر فرد از افراد کلی را پیش آن بیاوریم عین آن است و ارتفاع این مفهوم که مفهوم کثرت کلی میباشد جز کثرت عددی است).

تقسیم ٢: واحد یا از اجزای مختلفه مرکب است، یعنی کثرتی از غیر جهت وحدت دارد، مانند یک نوزاد انسان، و یا مرکب از کثرت نیست.

احکام وحدت و کثرت

خاصیت وحدت: وقتی که چند چیز از جهت وجود در ذهن یا در خارج، وحدت پذیرفته و یکی شدند «حمل» پدیدار میشود (این اوست- هو هویت» چنانکه میگوییم «انسان انسان است»، «درخت سبز است» (١. هر حمل موضوع میخواهد ٢. هر حمل محمول میخواهد ٣. محمول باید تنها وصف و موضوع دارای ذات بوده باشد ٤. اجزای حمل بیشتر از دو تا نمیشود، مسائلی است که در منطق به ثبوت رسیده) و از همین جا روشن میشود که حمل با انقسام وحدت