این دانشمندان میگویند فلسفه ماوراء الطبیعه و متا فیزیک تنها به یک رشته مقدمات عقلی و پندارهای ساده بیگواه متکی است در حالی که روش ما به علم امروزه- که با حس و تجربه پیش رفته و همه روزه هزاران ارمغان که گواه راستی است از کارخانههای خود بیرون میدهد- مستند میباشد و اساساً به غیر حس و تجربه اعتماد نکرده و از ماوراء ماده در کاوشهای خود نشانی نمیبیند.

میگویند فلسفه ماوراء الطبیعه به یک بن بستهایی میرسد که بحث را متوقف ساخته و سیر علمی را میمیراند ولی فلسفه ما چون متکی به علم میباشد با پیشرفت علم پیش میرود.

پاسخ این سخنان از بیان گذشته روشن است و در مقالات و فصول آینده به یاری خدای یگانه روشنتر خواهد شد. این دانشمندان باید بدانند که بحث فلسفی اصولًا از بحث علمی جداست و ماتریالیسم دیالکتیک آنان مانند متا فیزیک ما در کنار علوم حقیقی ١- چنانکه گفته شد- نشسته و از محصول آنها که بالاخره به بحث فلسفی متکی میباشد استفاده مینماید و سخن در این است که کدامیک از این دو فلسفه مقدمات لازمه خود را راست و درست اخذ میکند ٢.

گواه سخن ما این است که در گفتار بالایی که از این دانشمندان نقل نمودیم حتی یک مسأله علمی طبیعی یا ریاضی پیدا نمیشود و در کتابهای طبیعی و ریاضی مثلا، از این سخنان اثری نیست.

اگر چنانچه فلسفه ماوراء الطبیعه مانند سایر علوم پیوسته در تحول نمیباشد ٣

[١]. علوم حقیقی اصطلاحاً در مقابل علوم اعتباری گفته میشود و علوم اعتباری همانهاست که سابقین «علوم عملی» مینامیدند مانند علم اخلاق و غیره.[٢]. اگر سراسر کتب ماتریالیسم دیالکتیک را با دقت بررسی نمایید خواهید دید تمام مسائل آن یک نوع استنباطات نظری است که دانشمندان ماتریالیست خواستهاند از نظریات علمی و فرضیههای علمی بنمایند.

در فصلهای آینده اصول فلسفی و منطقی ماتریالیسم دیالکتیک با جوابهای آنها یکایک دقیقاً بیان خواهد شد و روشن خواهد شد که آن اصول چگونه به طور غلط از نظریات و فرضیههای علمی استنباط شده است.

[٣]. برای به دست آوردن معنای حقیقی تکامل علوم و فلسفه و اینکه چه قسم از تکامل