مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٧٢ - نکته ٢

تمثیل

فرض کنید با دلی آسوده و حواسی جمع در فضایی آرام نشسته و این جهان پر جنب و جوش را در برابر خود گذاشته و به تماشای هر پستی و بلندی، دور و نزدیک، گوشه و کنار، بیرون و درون، ریز و درشت وی پرداخته چشم چرانی میکنید؛ فضایی است بیکران، کهکشانهای دهشت انگیز، انبوه منظومهها، خورشیدهای متلألئ و درخشان، ستارگان و اقمار فروزان.

نزدیکتر بیاییم: زمین و افقهای نیلگون وی، جنگلهای انبوه و دریاهای خروشان، بیابانهای پهناور، جانوران زنده و سازمانهای درونی آنها، روابط زندگی و افکار و اندیشههای دامنهدار آنها، عناصر و ترکیبات، اتمهای متراکم و ملکولهای بیشمار، فعالیتهای فردی و دسته جمعی و تکاپوی حیرت انگیز تحولی و تکاملی آنها، و بالجمله این نظام بدیع را با همه بند و بارش که از مشاهده آن پای خرد در گل حیرت فرو میرود تماشا میکنید و هر چه مییابید به دل میسپارید.

در این بین یکباره به خود آمده و منتقل میشوید که اینهمه را که میبینید، دارید در آیینه میبینید نه به نحوی که میپنداشتید مستقیماً میبینید ١.

الف. گذشته از این که ذات حق را به صورت پدیدهای از پدیدههای جهان، و یا