مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٨٤ - نکته ٢

شهد اللّه انّه لا اله الّا هو و الملائکة و اولوا العلم.

ذات خدا و فرشتگان و دانشمندان بر وحدانیت خدا گواهی میدهند.

در این آیه سه نوع گواهی (دلالت) ذکر شده است و نوع اول که اشرف و عالیتر است گواهی و دلالت ذات حق بر ذات خود و بر وحدانیت خود است. بعداً بیان خواهیم کرد که دلیل بر ذات حق و دلیل بر وحدانیت او عین یکدیگرند. و نیز در سوره بقره میفرماید:

اینما تولّوا فثمّ وجه اللّه.

به هر طرف رو کنید آنجا چهره خداست.

علی (ع) در خطبه ٦١ نهج البلاغه میفرماید:

و کلّ ظاهر غیره غیر باطن و کلّ باطن غیره غیر ظاهر.

هر ظاهری غیر خدا باطن نیست و هر باطنی غیر او ظاهر نیست (این خداست که در عین اینکه ظاهر است باطن است و در عین اینکه باطن است ظاهر است).

در خطبه ١٨٨ میفرماید:

لا یجنّه البطون عن الظّهور و لا یقطعه الظّهور عن البطون.

[پنهان بودن او را از آشکار بودن مانع نیست و آشکار بودن او را از پنهان بودن جدا نمیسازد.]

در خطبه ١٥٦ میفرماید:

الظّاهر لا یقال ممّا؟ و الباطن لا یقال فیما؟

او نمایان است اما صحیح نیست گفته شود از چه نمایان است؟ و پنهان است اما صحیح نیست گفته شود در چه پنهان است؟

در حکمت متعالیه ثابت شده است که جهت ظهور و جهت بطون در ذات حق عین یکدیگر است، یعنی او دارای دو حیثیت و دو جهت نیست که یکی از آنها ظاهر و دیگری باطن باشد، حیثیت واحد است که هم منشأ ظهور و هم منشأ بطون است و آن حیثیت واحد عبارت است از کمال فعلیت و لا نهایی شدّت وجود. حاجی سبزواری در