نوع تصرف در ماده است انجام میدهیم (اگر چه این سخن فعلًا خام بوده و مفهوم حقیقی خود را چنانکه شاید و باید پیدا نمیکند و در جای ویژه خود باید روشن شود ولی عجالتا همین اندازه و سربسته کافی است).

مطالعاتی که دانشمندان از دورههای قدیم تا کنون روی اسلوبهای فنی و علمی در این موجودات کردهاند و تأثیرات و فعالیتهای این موجودات را مورد نظر قرار دادهاند موجب شده که برای این موجودات یک تقسیم و طبقه بندی کلی قائل شوند به این ترتیب: «جماد، نبات، حیوان، انسان» و در این تقسیم و طبقه بندی آنچه در درجه اول مقیاس و ملاک واقع شده نوع فعالیت و آثار این موجودات است یعنی چون اختلاف کلی بین نوع فعالیت جماد و نبات و هر یک از ایندو با حیوان و هر یک از این سه با انسان دیده شده این تقسیم و طبقه بندی به وجود آمده.

دانشمندان جمادات را مورد مطالعه قرار دادهاند و یک سلسله خواص و آثار در بسائط و مرکبات آنها یافتهاند ولی در نباتات برخوردهاند که علاوه بر آنچه در جمادات دیده میشود یک نوع فعالیت مخصوص دیگر که عبارت است از تغذی و «جزء خود کردن مواد خارجی» و رشد و تولید مثل کردن نیز دیده میشود و مثل اینکه یک دستگاه «خودکار» که خودش خودش را ترمیم و اصلاح میکند و نقص خود را رفع میکند در درون این دسته از موجودات گذاشته شده و پس از مدتی به علت مجهول و نامعلومی (که هنوز هم نامعلوم است) این دسته از موجودات راه نزول و انحطاط را میپیمایند و از بین میروند. در دسته دیگر از موجودات که آنها را «حیوان» نام نهادهاند علاوه بر آنچه در نباتات دیدهاند آنها را دارای شعور و ادراک و میل و لذت یافتهاند که کارهایی را به تحریک میل و راهنمایی شعور و اندیشه انجام میدهند و در میان آنها انسان را از لحاظ شعور و اندیشه دارای امتیاز فوق العادهای یافتهاند.

بدیهی است که مطالعات دانشمندان اولیه در مورد هر یک از این چهار قسمت موجودات با آنچه امروز در دست بشر است از زمین تا آسمان متفاوت است. معلومات بشر اولیه در مورد شناخت طبیعت بیجان و طبیعت جاندار، از نبات و حیوان و انسان، در مقابل معلومات بشر امروز صفر است ولی در عین حال این تقسیم و طبقه بندی که در بالا گفته شد که با مقیاس اختلاف موجودات در «نوع فعالیت» در نظر گرفته شده به قوّت و استحکام خود باقی است و از طرف همه دانشمندان به رسمیت شناخته شده و