اکنون با در نظر گرفتن این معلوم فطری (١) در انسان، اگر بشنویم که در جهان مردمانی هستند که واقعیت جهان هستی خارج از ما را یا اصل واقعیت را باور ندارند، برای اولین بار دچار شگفتی خواهیم شد، خاصه اگر به ما بگویند اینان مردمانی دانشمند و کنجکاو بوده و روزگاری از زندگی خود را در راه گرهگشایی از رازهای هستی گذرانیدهاند و امثال برکلی ٢ و شوپنهاور ٣ در میان آنها دیده میشوند.

ایده آلیسم که به معنای اصالت ذهن یا تصور است قرار میگیرد. در این مقاله همین معنا منظور است.

در ادبیات نیز سبک رئالیسم در مقابل سبک ایده آلیسم است. سبک رئالیسم یعنی سبک گفتن یا نوشتن متّکی بر نمودهای واقعی و اجتماعی، و اما سبک ایده آلیسم عبارت است از سبک متکی به تخیلات شاعرانه گوینده یا نویسنده.

[١]. برای رفع اشتباه لازم است تذکر داده شود که معلومات فطری یا فطریات اصطلاحاً به دو معنی و در دو مورد استعمال میشود.

اول- معلوماتی که مستقیماً ناشی از عقل است و قوه عاقله بدون آنکه به حواس پنجگانه یا چیز دیگر احتیاج داشته باشد به حسب طبع خود واجد آنهاست.

در اینکه آیا چنین معلوماتی وجود دارد یا ندارد بین دانشمندان اختلاف است.

افلاطون جمیع معلومات را فطری و علم را فقط تذکر میداند. دکارت (( و پیروانش پارهای از معلومات را فطری و ناشی از عقل میدانند و گروهی از دانشمندان اساساً وجود این چنین معلوماتی را منکرند.

دوم- حقایق مسلمهای که همه اذهان در آنها توافق دارند و برای احدی قابل انکار یا تردید نیست و اگر کسی به زبان انکار یا تردید نماید عملًا مورد قبول و پذیرش وی هست. در بالا مقصود از معلوم فطری معنای دوم است و معنای اول منظور نیست.

[٢]. جرج برکلی ( ( اسقف انگلیسی در سال ١٦٨٥ میلادی تولد یافته و در سال ١٧٥٣ وفات نموده است.

مطابق آنچه از شرح حال و نظریات وی استفاده میشود وی از اصحاب حس و فلاسفه «امپیریست» به شمار میرود؛ یعنی منشأ همه علوم را حس و تجربه میداند و به معلومات عقلی و فطری که گروهی از فلاسفه اروپا قائل بودند قائل نیست. وی در این نظریه از دانشمند انگلیسی معاصر خودش جان لاک ( ( پیروی کرده