ساعت اندازهگیری میشود- دارد و البته این دو امتداد (یا دو مقدار) غیر همدیگر هستند زیرا همان جسم در همان مسافت به واسطه اختلاف تندی و کندی حرکت (سرعت و بطؤ) دو زمان مختلف لازم دارد چنانکه به واسطه اختلاف سرعت در یک

میشناسیم یعنی حرکت مکانی را مورد توجه قرار میدهیم و با یک تجزیه و تحلیل عقلی مجموع عناصری که در ساختمان آن تشخیص میدهیم به دست آورده آنگاه به تعریف حرکت مکانی و سپس به تعریف حرکت به طور کلی میپردازیم.

جسمی را در نظر میگیریم که از نقطهای به نقطهای دیگر که صد متر با آن فاصله دارد منتقل میشود و این مسافت را در مدت ده دقیقه طی میکند. در اینجا دو کشش (امتداد) تشخیص میدهیم:

یکی اینکه این حرکت یک حرکت صد متری است و البته ممکن بود همین حرکت پنجاه متری بوده باشد به اینکه کندتر از این باشد که بود و قهراً از اینکه حالا هست کوتاهتر بود؛ و ممکن بود همین حرکت دویست متری باشد به اینکه سریعتر از اینکه بود باشد و قهراً طویلتر از این حرکت بود.

دیگر اینکه ده دقیقهای است و البته ممکن بود همین حرکت پنج دقیقهای باشد یعنی همین مسافت را در پنج دقیقه طی کند به اینکه سریعتر باشد و قهراً کوته مدّتتر بود، و ممکن است همان را در مدت بیست دقیقه طی کند به اینکه کندتر و بطئتر باشد و در این صورت دراز مدتتر بود.

پس چنین میفهمیم که حرکت دارای دو کشش و امتداد است که یکی از آن دو کشش با مسافت منطبق میشود و دیگری با زمان. از آن جهت «کشش» و «امتداد» نامیده میشوند که کمیتاند و قابل انقسام به اجزاء میباشند.

ما معمولًا از این دو کشش به عنوان دو «ظرف» تعبیر میکنیم: ظرف مکان و ظرف زمان؛ مثلًا میگوییم فلان حرکت در فلان مسافت و در فلان مدت انجام میشود. و چون تصور ما درباره حرکت و مکان و زمان از نوع تصور مظروف و ظرف است، در تصور ابتدائی خود میپنداریم که همان طور که سایر مظروفها و ظرفها نسبت به یکدیگر استقلال دارند یعنی ظرف، وجودی دارد و مظروف، وجودی- مثلًا آب نسبت به کاسهای که در آن قرار گرفته استقلال وجودی دارد و کاسه نیز نسبت به آبی که در آن قرار گرفته وجودی مستقل و مجزّا دارد- مکان و زمانی هم که حرکت در آنها قرار