مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥٥ - نکته ٢

ذات واجب الوجود است که علت بالذات است.

حکمای الهی از قبیل ارسطو و ابن سینا و فارابی و غیرهم.

نظام موجودات نظام وجوبی و ضروری است زیرا قانون علّیت عمومی و قانون جبر علّی و معلولی معتبر است و معلول هر چند در بقا نیازمند به علت نیست ولی باقی ماندن معلول تا نیامدن علت زایل کننده، خود به خود و جبری است و این نظام از وجوب بالذات و وجوب بالغیر تألیف یافته و سلسله علل منتهی میشود به محرک اول که ذات واجب الوجود است.

برخی از دانشمندان الهی جدید

نظام موجودات نظام ضروری و وجوبی است زیرا قانون علّیت عمومی و قانون جبر علّی و معلولی معتبر است و هر چند معلولات در بقا محتاج به علت نیستند ولی بقای آنها جبری و خود به خودی است و این نظام تماما از ضرورت بالغیر تألیف یافته است زیرا سلسله علل و معلولات، نامتناهی است.

مادیین جدید

ما در اینجا نظریه قائلین به صدفه و اتفاق را که منکر قانون علّیت عمومی هستند از نظریه متکلمین که تنها جبر علّی و معلولی را منکرند و از نظریه تمام آن کسانی که (الهی و مادی) معلول را تنها در حدوث نیازمند به علت میدانند مجزا ساختیم و به