ولی چون نظر ساده ما گاهی خطا کرده و یک اثر مرکبی را بسیط شمرده و موضوعی غیر واقعی برایش اثبات میکند- چنانکه مثلًا ما با نظر ساده امثال خانه و فرش و صندوق و ماشین و غیر آنها را واحدهای جوهری شمرده و آثار و خواصی از برای آنها میپنداریم و پس از بررسی روشن میشود که چنان نبوده است- اینجاست که فلسفه باید از نظریات علمی استمداد جسته و از نتایج کنجکاوی آنها که خواص اشیاء را تشخیص میدهند استفاده کرده و از برای خواص حقیقی، موضوعات حقیقی اثبات کند، زیرا تشخیص خواص اجسام وظیفه علم است نه وظیفه فلسفه.

پس میگوییم: طبیعیات و ریاضیات قدیم ١. عناصر و اصول اولیه ترکیبات جسمانی را- به استثنای اجسام فلکی- چهار تا میدانست: آتش، هوا، آب و خاک (٢). افلاکی که دارای اجرام کوکبی بودند اثبات میکرد ٣. موالید سه گانه که انسان و حیوان و نبات باشند یافته بود (غیر از ترکیبات معدنی و کائنات جوّ مانند شهابها و ابر و برف و تگرگ) و از این روی فلسفه نیز از برای هر یک از آنها صورت نوعی جوهری جداگانه اثبات میکرد مانند صور عنصری، صور فلکی و کوکبی، صور نباتی، صور حیوانی و صورت انسانی.

ولی پیشرفت تازه علوم این بساط را برچیده و بساطی تازه گسترده است: ١. چهار عنصر کهنه تجزیه شده و تاکنون عناصر بسیاری پیدا شده ٢. به ثبوت رسانیده که افلاکی در وجود نبوده و حرکتهای مشهود آسمانی بیشترشان از آن زمین بوده و ستارگان نیز از عناصری که زمین را به وجود آوردهاند ترکیب یافتهاند ٣. عناصر را نیز به ملکولها و ملکول را به اتمها و اتم را به اجزای دیگری مانند پروتون و الکترون تجزیه نموده ٤. ماده را به انرژی و انرژی را به ماده قابل تحول فرض کرده و با این فرضیه جهان طبیعت به انرژی برمیگردد که حرکت است؛ از این روی امروز فلسفه نیز طبق اصول مسلّمه خود، با حفظ این نظریات، نوعیتهای جسمانی جوهری اثبات خواهد کرد.

بنابراین از آنجایی که جسمیت پیدا شده و ترکیب شروع میشود، هر ترکیب تازه خواص تازهای ایجاد میکند تا آنجا که ترکیبات خاتمه میپذیرد. هر ترکیب تازه دارای خواص بسیط تازه، یک صورت نوعی جوهری مخصوص به خود دارد و مجموع چندین نوع که نوع تازهای به وجود میآورند «ماده» هستند و صورت نوعی تازه صورت نوعی آنهاست و مجموع صورت و ماده یک نوع تازه میباشد.